, to see if you have full access to this publication.
Book Titles No access

Civitas Romana

Das Römische Bürgerrecht und die Römischen Bürgerrechte von 500 v. Chr. bis 500 n. Chr.
Authors:
Series:
Fundamenta Juridica, Volume 77
Publisher:
 2023

Summary

This book ist he first complete presentation oft he Roman Citizenship from the beginning of the Republic until the end of Antiquity written by a Roman Lawyer. All the presuppositions leading to the acquisition oft he citizenship as descent, manumissions and aquisitions. All kinds of conferment of the citizenship are depicted following the historical process. Above all migration played an important role in this context. All the legal and literary texts were interpreted in a completly new way and many passages from Cicero’s speaches on citizenship were translated anew. Particular attention was dedicated to the structures of the Roman state and to the award oft he universal citizenship through the Constitutio Antoniniana in the year 212 AD. The stratification of the Roman citizenship could serve as a modelt to the actual European Union.

Keywords



Bibliographic data

Copyright year
2023
ISBN-Print
978-3-7560-1126-1
ISBN-Online
978-3-7489-4243-6
Publisher
Nomos, Baden-Baden
Series
Fundamenta Juridica
Volume
77
Language
German
Pages
909
Product type
Book Titles

Table of contents

ChapterPages
  1. Titelei/Inhaltsverzeichnis No access Pages 1 - 22
  2. Einführung No access Pages 23 - 26
    1. Zur Republik No access
    2. Zum Prinzipat No access
      1. 1.1 Quellen No access
      2. 1.2 Die Forschung No access
      3. 1.3 Historische Phasen No access
        1. 2.1.1 Abstammung No access
        2. 2.1.2 Recht und Gewohnheit No access
        3. 2.1.3 Gesetz und Magistrate No access
        4. 2.1.4 Freilassungen No access
      1. 2.2 Rechte und Pflichten der Staatsbürger No access
      2. 2.3 Ius civile No access
      3. 2.4 Die peregrini im Verhältnis zu den cives No access
      1. 3.1 Einführung No access
          1. 3.2.1.1 Commercium No access
          2. 3.2.1.2 Conubium No access
          1. 3.3.1.1 Einführung No access
          2. 3.3.1.2 Die „Entdeckung“ des Migrationsrechtes durch Niebuhr No access
          3. 3.3.1.3 Mommsen und das Migrationsrecht No access
          4. 3.3.1.4 Das Migrationsrecht in der romanistischen Forschung No access
          5. 3.3.1.5 Die Althistoriker und das Migrationsrecht No access
          6. 3.3.1.6 Das foedus Cassianum und die „Isopoliteia“ No access
          7. 3.3.1.7 Bewertung der Quelle Dionys von Halikarnass No access
          8. 3.3.1.8 Die Interpretation des bei Dionys überlieferten foedus Cassianum No access
          9. 3.3.1.9 Conclusionen zum foedus Cassianum No access
          10. 3.3.1.10 Conclusionen zum ius migrandi No access
        1. 3.3.2 Ius suffragii No access
      1. 4.1 Einführung No access
      2. 4.2 Municipia optimo iure No access
      3. 4.3 Civitates (municipia) sine suffragio No access
      4. 4.4 Municipia Latina No access
        1. 4.5.1 Einführung No access
        2. 4.5.2 Das Recht von Ariminum oder der zwölf Kolonien No access
      5. 4.6 Coloniae Civium Romanorum No access
      6. 4.7 Civitates foederatae No access
      7. 4.8 Eigenstaatlichkeit versus civitas Romana No access
        1. 5.1.1 Einführung No access
        2. 5.1.2 Die Maßnahmen des Jahres 187 v. Chr. No access
          1. 5.1.3.1 Das Migrationsgesetz No access
          2. 5.1.3.2 Die Umgehungsversuche des Migrationsgesetzes No access
          3. 5.1.3.3 Zur ratio legis des Migrationsgesetzes No access
          4. 5.1.3.4 Die Maßnahmen des Jahres 172 v. Chr. No access
          5. 5.1.3.5 Die Latiner aus Ferentinum No access
          6. 5.1.3.6 Migrationsströme aus der Poebene No access
          7. 5.1.3.7 Conclusionen No access
      1. 6.1 Marcus Iunius Pennus und Marcus Fulvius Flaccus No access
      2. 6.2 Zur provocatio ad populum No access
        1. 6.3.1 Einführung No access
        2. 6.3.2 Ursprung der Maßnahme No access
        3. 6.3.3 Die lex Acilia de repetundis: Der Text No access
        4. 6.3.4 Die lex Acilia und die Latiner No access
        5. 6.3.5 Das latinische Amt und das Römische Bürgerrecht No access
        6. 6.3.6 Conclusionen No access
      3. 6.4 Gaius Gracchus No access
      4. 6.5 Conclusionen No access
      1. 7.1 Einführung No access
      2. 7.2 Cicero und die lex Licinia Mucia No access
      3. 7.3 Die Quaestio und der Inhalt des Gesetzes No access
      4. 7.4 Das Repetundenverfahren auf der Grundlage der lex Servilia No access
      5. 7.5 Die ratio legis und die mögliche Vorgehensweise No access
      6. 7.6 Marcus Perperna (Perpenna) oder eine irrige Überlieferung zum Verlust des Bürgerrechts No access
      1. 8.1 Einführung No access
      2. 8.2 Der Kampf der italischen Bundesgenossen um das Römische Bürgerrecht No access
      1. 9.1 Einführung No access
        1. 9.2.1 Die lex Calpurnia No access
        2. 9.2.2 Gaius Marius und die Verleihung des Römischen Bürgerrechts durch den Feldherren No access
        1. 9.3.1 Einführung No access
        2. 9.3.2 Die Zielgruppe des Gesetzes No access
        3. 9.3.3 Zur Anwendung des Gesetzes No access
        4. 9.3.4 Die Einschreibung in die tribus No access
        5. 9.3.5 Einzelverleihungen durch Feldherren No access
      2. 9.4 Die lex Plautia Papiria No access
      3. 9.5 Weitere Bürgerrechtsverleihungen an die militärisch besiegten socii No access
      4. 9.6 Conclusionen No access
      1. 10.1 Der Fall Carteia No access
      2. 10.2 Die latinitas in Transpadanien No access
      3. 10.3 Das ius adipiscendae civitatis per magistratum ab der lex Pompeia No access
      4. 10.4 Weitere Übernahmen des ius Latii No access
      5. 10.5 Conclusionen No access
      1. 11.1 Transpadanien No access
      2. 11.2 Römische Bürgerkolonien No access
        1. 11.3.1 Die Gallia Narbonensis No access
        2. 11.3.2 Die hiberischen Provinzen No access
        3. 11.3.3 Utica in Nordafrika No access
        4. 11.3.4 Conclusionen No access
      3. 11.4 Sizilien No access
      4. 11.5 Individuelle Verleihungen an Einzelpersonen No access
      5. 11.6 Conclusionen No access
        1. 12.1.1 Einleitung No access
          1. 12.1.2.1 Die Verteidigungsstrategie No access
          2. 12.1.2.2 Die Argumente der Anklage No access
          1. 12.1.3.1 Die Bürgerrechtsverleihung durch Pompeius No access
          2. 12.1.3.2 Müssen verbündete Gemeinwesen Römische Gesetze in ihre Rechtsordnungen übernehmen? Das Problem des fundus fieri No access
          3. 12.1.3.3 Die Übernahme Römischer Gesetze durch die Latiner - Die Übernahme der lex Iulia de civitate durch die unmittelbar Betroffenen No access
          4. 12.1.3.4 Die Freiheit anderer Gemeinwesen, Römisches Recht zu übernehmen - Die Ausschließlichkeit der Kompetenz der Verleihung der Römischen Zivität durch Römische Amtsträger an wen auch immer zur Bel... No access
          5. 12.1.3.5 Die Freiwilligkeit des Wechsels des Bürgerrechts: Absolutes Erfordernis der Zustimmung des Neubürgers No access
          6. 12.1.3.6 Die rechtliche Unmöglichkeit der doppelten „Staatsbürgerschaft“ No access
          7. 12.1.3.7 Kein Zusammenhang zwischen dem foedus und dem Erwerb des Bürgerrechts - Wie kann ein Römer Bürger von Gades werden? Mehrfachbürgerrecht bei anderen Völkern No access
          8. 12.1.3.8 Das Mehrfachbürgerrecht bei den Griechen - Die Römer sind frei, das Bürgerrecht an wen auch immer zu verleihen No access
          9. 12.1.3.9 Die Unterschiede in den Rechtsordnungen als Begründung des Verbotes der Doppelstaatsbürgerschaft - Liberale Römische Praxis der Verleihung der Zivität No access
          10. 12.1.3.10 Ausschluss der Verleihung des Römischen Bürgerrechts in Verträgen mit manchen Völkerschaften. Da im Vertrag mit Gades davon keine Rede, so im Umkehrschluss völlige Freiheit der Römer, dieses... No access
          11. 12.1.3.11 Das foedus zwischen Rom und Gades war nie sakrosankt, da es nie in Form eines Volksbeschlusses bestätigt wurde No access
          12. 12.1.3.12 Foedus und Bürgerrecht No access
            1. 12.1.4.1.1 Einleitung No access
            2. 12.1.4.1.2 Das foedus zwischen Rom und Gades No access
            3. 12.1.4.1.3 Die Übernahme Römischen Rechts durch die Verbündeten No access
            4. 12.1.4.1.4 Hätte die lex Gellia Cornelia von Gades übernommen werden müssen? No access
            5. 12.1.4.1.5 Fundus fieri No access
            1. 12.1.4.2.1 Die Ausschließlichkeit des Römischen Bürgerrechts No access
            2. 12.1.4.2.2 Das Bürgerrecht in Griechenland No access
            3. 12.1.4.2.3 Die Geschichte des Römischen Bürgerrechts nach Cicero No access
            4. 12.1.4.2.4 Civitas Romana und ius civile No access
            5. 12.1.4.2.5 Die Ausschließlichkeit betreffend Rom und Gades No access
        2. 12.1.5 Conclusionen No access
        1. 12.2.1 Einführung No access
          1. 12.2.2.1 Eigentum und Besitz No access
          2. 12.2.2.2 Das Römische Bürgerrecht No access
          1. 12.2.3.1 Der Entzug des Römischen Bürgerrechts betreffend Volaterra No access
          2. 12.2.3.2 Zum Interdikt de vi armata No access
          3. 12.2.3.3 Zur Aberkennung des Römischen Bürgerrechts No access
        2. 12.2.4 Conclusionen No access
        1. 12.3.1 Einleitung No access
        2. 12.3.2 Juristische Einzelfragen aus der Rede gegliedert nach dem Aufbau der Rede No access
          1. 12.3.3.1 Einführung No access
          2. 12.3.3.2 Die lex Papia de peregrinis No access
          3. 12.3.3.3 Archias - ein adscriptus? No access
          4. 12.3.3.4 Lokaler und Römischer Zensus No access
          5. 12.3.3.5 Der Antrag beim Prätor No access
          6. 12.3.3.6 Konstitutive und deklaratorische Funktion der Eintragung in die Bürgerliste durch die Zensoren No access
        3. 12.3.4 Conclusionen No access
      1. 13.1 Die Ausschließlichkeit No access
      2. 13.2 Die Doppelbürgerschaft No access
      3. 13.3 Pomponius Atticus No access
      4. 13.4 Rhetorik und Staatsrecht No access
      1. 14.1 Einführung No access
      2. 14.2 Rechtsübernahme durch fundus fieri No access
      3. 14.3 Aulus Gellius „Noctes Atticae“ 16, 13, 1-5 No access
    1. 15. Das Exil No access
      1. 16.1 Einführung No access
      2. 16.2 Der Fall des griechischen Übersetzers Menandros No access
      3. 16.3 Das postliminium im Kriegsfall No access
      4. 16.4 Conclusionen No access
    2. 17. Der Erwerb des Römischen Bürgerrechts auf dem Wege der Freilassung No access
        1. 18.1.1 Einführung No access
        2. 18.1.2 Cicero und die Vorbehaltsklausel No access
        3. 18.1.3 Conclusionen No access
      1. 18.2 Camerinum No access
      2. 18.3 Individuelle Verleihungen an Einzelpersonen No access
      1. 19.1 Einführung No access
      2. 19.2 Cicero im Exil: Die lex Clodia und die interdictio No access
      3. 19.3 Verleihung und Entzug des Bürgerrechts No access
      4. 19.4 Sullas Gesetzgebung zum Bürgerrechtsentzug bezüglich Volaterra und Arretium No access
      5. 19.5 Conclusionen No access
    3. 20. Conclusionen zum ersten Teil No access
      1. 21.1 Quellen No access
      2. 21.2 Die Forschung No access
        1. 21.3.1 Einführung No access
        2. 21.3.2 Römische Bürgerkolonien No access
        3. 21.3.3 Das municipium in den Provinzen No access
        4. 21.3.4 Latinische Kolonien und Munizipien in den Provinzen No access
          1. 21.3.5.1 Einführung No access
          2. 21.3.5.2 Lauriacum No access
          3. 21.3.5.3 Troesmis No access
          4. 21.3.5.4 Conclusionen No access
          1. 21.3.6.1 Einführung No access
          2. 21.3.6.2 Peregrini in Ägypten No access
          3. 21.3.6.3 Peregrini dediticii No access
          4. 21.3.6.4 Der Codex Justinians No access
        5. 21.3.7 Conclusionen No access
      3. 21.4 Historische Abläufe No access
        1. 22.1.1 Seleukos von Rhosos No access
        2. 22.1.2 Das dritte Edikt von Kyrene No access
      1. 22.2 Die Doppelbürgerschaft ab Augustus No access
        1. 22.3.1 Einführung No access
        2. 22.3.2 Die Weiterentwicklung der territorialen latinitas No access
        3. 22.3.3 Das Latium maius No access
        1. 22.4.1 Einführung No access
          1. 22.4.2.1 Die Entstehung des Gesetzes und die ratio legis No access
          2. 22.4.2.2 Der Inhalt des Gesetzes No access
          3. 22.4.2.3 Altersgrenzen und Erwerb des latinischen Bürgerrechts No access
          4. 22.4.2.4 Das Alter des Freilassers No access
          5. 22.4.2.5 Die Bestimmungen betreffend den Erwerb des Römischen Bürgerrechts durch die Latini Aelinani No access
          6. 22.4.2.6 Das conubium und die lex Aelia Sentia No access
          7. 22.4.2.7 Die Rechte der weiblichen Freigelassenen No access
          8. 22.4.2.8 Das senatus consultum Hadrians No access
          9. 22.4.2.9 Die Tabula Herculanensis 89 No access
      2. 22.5 Conclusionen No access
        1. 23.1.1 Einführung No access
        2. 23.1.2 Zur Datierung der lex Iunia Norbana No access
          1. 23.1.3.1 Die prätorischen Freilassungen und die Latini Iuniani No access
          2. 23.1.3.2 Sklaven im bonitairschen Eigentum No access
        3. 23.1.4 Der Erwerb des Römischen Bürgerrechts durch iteratio oder beneficium principis No access
          1. 23.1.5.1 Das Erbrecht der Latini Iuniani No access
          2. 23.1.5.2 Commercium und conubium der Latini Iuniani No access
          3. 23.1.5.3 Der Senatsbeschluss unter den Konsuln Pegasus und Pusio No access
        4. 23.1.6 Die Kinder der Latini Iuniani No access
        5. 23.1.7 Conclusionen No access
      1. 23.2 Das senatus consultum Largianum No access
      2. 23.3 Trajan und Hadrian No access
      3. 23.4 Latini ex lege Aelia Sentia und Latini ex lege Iunia Norbana No access
        1. 23.5.1 Einführung No access
        2. 23.5.2 Militärdienst No access
        3. 23.5.3 Schiffsbau No access
        4. 23.5.4 Gebäudeerrichtungen in Rom No access
        5. 23.5.5 Das Bäckerhandwerk No access
      4. 23.6 Justinian No access
      5. 23.7 Conclusionen No access
      1. 24.1 Die Usurpation des Bürgerrechts No access
      2. 24.2 Die Bronzetafel von Cles und die Verleihung des Römischen Bürgerrechts an alpine Stämme No access
        1. 24.3.1 Einführung No access
        2. 24.3.2 Die Tabula Claudiana I - Der Fund No access
        3. 24.3.3 Der Bericht des Tacitus No access
        4. 24.3.4 Die Tabula Claudiana II - Der Text No access
        5. 24.3.5 Das ius honorum und das Bürgerrecht zweiter Klasse No access
        6. 24.3.6 Unmittelbare Aufnahme in den Senat oder in den Senatorenstand? No access
        7. 24.3.7 Conclusionen No access
      3. 24.4 Das Römische Bürgerrecht in Volubilis (Provinz Mauretanien) No access
      1. 25.1 Einführung No access
      2. 25.2 Die Militärdiplome No access
      3. 25.3 Besonderheiten der Verleihung No access
      4. 25.4 Die Veränderungen unter Antoninus Pius No access
      5. 25.5 Die Römischen Legionäre No access
      6. 25.6 Quantifizierung des Bürgerrechtserwerbs: Die Methode von Mylan Lavan No access
        1. 25.7.1 Statistik und soziale Tiefenwirkung No access
        2. 25.7.2 Die Verleihung des Bürgerrechts an die Kinder der Veteranen No access
      7. 25.8 Conclusionen No access
      1. 26.1 Einführung No access
        1. 26.2.1 Einführung No access
        2. 26.2.2 Der Erwerb der civitas Romana No access
        3. 26.2.3 Familienrechtliche Konsequenzen und Freilassungen No access
        4. 26.2.4 Die Rechtsprechung No access
        5. 26.2.5 Conclusionen No access
      1. 27.1 Plinius und Trajan No access
      2. 27.2 Das Römische Bürgerrecht in Ägypten No access
      3. 27.3 Spezielle Rechtsfragen zum Plinius-Brief No access
      4. 27.4 Bürgerrechtsfragen unter Hadrian No access
      5. 27.5 Bürgerrechtsfragen aus der Zeit des Antoninus Pius No access
      1. 28.1 Die Bürgerrechtsverleihung des Jahres 168/169 n. Chr. durch Marcus Aurelius und Lucius Verus No access
      2. 28.2 Die Bürgerrechtsverleihung des Jahres 177 n. Chr. durch Marcus Aurelius und Commodus No access
      3. 28.3 Die Tabula Banasitana und Justinians Novelle 78 No access
      4. 28.4 Conclusionen No access
      1. 29.1 Einführung No access
        1. 29.2.1 Iustum matrimonium und conubium No access
        2. 29.2.2 Römer und Peregrine No access
        3. 29.2.3 Römer und Latiner No access
        4. 29.2.4 Sklaven und capitis deminuti No access
      2. 29.3 Die Irrtumsproblematik No access
      1. 30.1 Einführung No access
      2. 30.2 „Tituli ex corpore Ulpiani“ (5, 8) und Gai Inst. 1, 77-79 No access
      3. 30.3 Die lex Minicia und das conubium No access
        1. 30.4.1 Textkritik No access
        2. 30.4.2 Hypothesen zur Nennung der Latiner No access
        3. 30.4.3 Conubium zwischen Latinern und Peregrinen No access
        4. 30.4.4 Huschkes Ergänzung von Gai Inst. 1, 79 und das conubium zwischen Römern und Latinern No access
        5. 30.4.5 Die bei Gaius genannten anderen (alios) Latiner No access
        6. 30.4.6 Der Tatbestand der lex Minicia bezüglich der Latiner No access
      4. 30.5 Zum Namen und zum Datum der lex Minicia No access
      1. 31.1 Römisches Bürgerrecht von Kindern Römischer Mütter No access
      2. 31.2 Peregrini und Latini No access
      3. 31.3 Lex Aelia Sentia und Peregrine No access
      4. 31.4 Bürgerrechtserwerb und patria potestas No access
      5. 31.5 Sonderfragen der Abstammung von Sklaven und Peregrinen No access
      6. 31.6 Conclusionen No access
    1. 32. Die Registrierung des Römischen Bürgerrechts No access
      1. 33.1 Einführung No access
      2. 33.2 Dion (Chrisostomos) von Prusa (etwa 40 bis 120 n. Chr.) No access
      3. 33.3 Aelius Aristides No access
      4. 33.4 Die Römische Staatsideologie der Elitenbildung im Osten im 2. Jhdt. n. Chr. No access
      5. 33.5 Cassius Dio und die Staatsideologie am Beginn des 3. Jhdts. n. Chr. No access
      6. 33.6 Sinn und Wert des Römischen Bürgerrechts No access
    2. 34. Polis und Imperium No access
      1. 35.1 Einführung No access
      2. 35.2 Römische Verwaltung in griechischen Provinzen - Sizilien, die erste (teilweise) griechische Provinz No access
      3. 35.3 Cicero in Kilikien No access
      4. 35.4 Die Tabula Contrebiensis No access
        1. 35.5.1 Die lateinische Sprache im Osten No access
        2. 35.5.2 Die Gerichtsbarkeit in den griechischen poleis No access
        3. 35.5.3 Ein IPR im Römischen Reich? No access
        4. 35.5.4 Der Fall Aphrodisias No access
        5. 35.5.5 Die Anwendung des lokalen griechischen Rechts No access
        1. 35.6.1 Grundsätzliches No access
        2. 35.6.2 Rechts- und Prozesswesen in Athen unter Marc Aurel No access
      5. 35.7 Die Römer in Judaea und das jüdische Recht No access
      6. 35.8 Ägypten No access
      7. 35.9 Conclusionen No access
    3. 36. Conclusionen zu Teil II - Das Römische Bürgerrecht von Augustus bis zur Constitutio Antoniniana No access
      1. 37.1 Einleitung No access
      2. 37.2 Die Urheberschaft der Constitutio Antoniniana No access
      1. 38.1 Einführung No access
        1. 38.2.1 An wen wurde das Bürgerrecht verliehen? No access
        2. 38.2.2 Die Ergänzung „χωρίς τῶν δεδειτικίων - choris ton dedeitikion“ No access
        3. 38.2.3 Die Ergänzung „μένοντος τοῦ δικαίου τῶν πολιτευμάτων - menontos tou dikaiou ton politeumaton“ No access
        4. 38.2.4 Die Ergänzung „ἀδδειτικίων - addeitikion“ No access
      2. 38.3 Die dediticii No access
      3. 38.4 Die Edikte des Papyrus Giessen No access
      4. 38.5 Übersetzung der Zeilen 1 bis 10 des Papyrus Giessen 40 I No access
      1. 39.1 Einführung No access
      2. 39.2 Kostas Buraselis: „Theia Dorea“ No access
      3. 39.3 Chiara Corbo: „Constitutio Antoniniana - Ius Philosophia Religio” No access
      4. 39.4 Clifford Ando und „Citizenship and Empire in Europe 200-1900“ No access
      5. 39.5 Alex Imrie und „The Antonine Constitution“ No access
      6. 39.6 Barbara Pferdehirt/Markus Scholz: „Bürgerrecht und Krise“ No access
      7. 39.7 Arnaud Besson: „Constitutio Antoniniana“ No access
      8. 39.8 Weitere Stellungnahmen No access
      1. 40.1 Cassius Dio und die Erhöhung der Erbschaftssteuer No access
        1. 40.2.1 Einführung No access
        2. 40.2.2 Plinius der Jüngere und die Erbschaftssteuer No access
        1. 40.3.1 Nahe Verwandte No access
        2. 40.3.2 Die Neubürger und das ius cognationis No access
      2. 40.4 Die Geringfügigkeitsgrenze No access
      3. 40.5 Die Testamentseröffnung No access
      1. 41.1 Einführung No access
      2. 41.2 Fiskalpolitische Maßnahme No access
      3. 41.3 Neuorganisation und Finanzierung des Militärs No access
      4. 41.4 Die Egalisierungstendenzen No access
      5. 41.5 Der geistige Hintergrund No access
      6. 41.6 Kaiser Caracallas persönliche Gründe No access
      7. 41.7 Conclusionen No access
    1. 42. Conclusionen zur Constitutio Antoniniana No access
      1. 43.1 Einführung No access
      2. 43.2 Lokale Gewohnheiten und Römisches Recht No access
      3. 43.3 Das Studium des Römischen Rechts in den griechischsprachigen Provinzen No access
      4. 43.4 Herennius Modestinus und das Recht von Chios No access
      5. 43.4 Ägypten No access
      6. 43.5 Conclusionen No access
    1. 44. Das Ende der Volksrechte No access
      1. 45.1 Einleitung No access
      2. 45.2 Die civis Romana im Römischen Privatrecht No access
      3. 45.3 Die civis Romana im öffentlichen Recht No access
      4. 45.4 Conclusionen No access
      1. 46.1 Einführung No access
      2. 46.2 Historischer Überblick zur Spätantike No access
      3. 46.3 Die Ansiedlung der Migranten No access
      4. 46.4 Das Römische Bürgerrecht No access
      5. 46.5 Peregrini No access
      6. 46.6 Eherecht No access
      7. 46.7 Die Migrationen zwischen Inklusion und Exklusion als Ursache des Niederganges des Römischen Staates No access
      8. 46.8 Conclusionen No access
    1. Zur Republik No access
    2. Zum Prinzipat No access
    3. Schlussbetrachtungen No access
  3. Abkürzungen No access Pages 839 - 840
  4. Literaturverzeichnis No access Pages 841 - 878
    1. I. Quelleneditionen No access
    2. II. Quellenregister No access
    3. 1. Juristische Quellen No access
    4. 2. Epigraphische Quellen und Papyri No access
    5. 3. Literarische Quellen No access
    1. 1. Moderne Autoren No access
    2. 2. Historische Persönlichkeiten No access
  5. Sach- und Ortsregister No access Pages 901 - 909

Bibliography (826 entries)

  1. B. Albanese, Osservazioni sull’ istituto del fundus fieri e sui municipia fundana, in: Studi Donatuti I, Milano, 1973, 1-24 = in: Scritti Giuridici II, Palermo, 1991, 1489-1552. Open Google Scholar
  2. A. Alföldi, Das frühe Rom und die Latiner, Darmstadt, 1977. Open Google Scholar
  3. G. Alföldy, Zur Beurteilung der Militärdiplome der Auxiliarsoldaten, in: Historia 17 (1968) 215-227. Open Google Scholar
  4. J. L. Alonso, The Status of Peregrine Law in Egypt: Customary Law and legal Pluralism in the Roman Empire, in: Papyrolgy AD 2013, 27th International Congress of Papyrology, Warschau, 2017, 351-404. Open Google Scholar
  5. L. Alonso, The Constitutio Antoniniana and Privat Legal Practice in the Eastern Empire, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020, 44-64. Open Google Scholar
  6. M. Alpers, Das nachrepublikanische Finanzsystem, Fiscus und Fisci in der frühen Kaiserzeit, Berlin-New York, 1995. Open Google Scholar
  7. F. Amarelli, Il conventus come forma di partecipazione alle attività guidiziarie nelle città del mondo provinciale romano, in: F. Amarelli/A. Schiavone, Politica e partecipazione nelle città dell’ Impero Romano, Roma, 2005, 1-12. Open Google Scholar
  8. L. Amirante, Prigionia di guerra riscatto e postliminium, Napoli, 1969. Open Google Scholar
  9. C. Ando, Law, Language und Empire in the Roman Tradition, Philadelphia, 2011. Open Google Scholar
  10. C. Ando, Imperial Rome AD 193 to 284. The Critical Century, Edinburgh, 2012, 201-223. Open Google Scholar
  11. C. Ando, Introduction: Sovereignty, Territoriality and Universalism in the Aftermath of Caracalla, in: C. Ando, Citizenship and Empire in Europe, Stuttgart, 2016, 7-28. Open Google Scholar
  12. V. Angelini, Riflessioni sull’orazione Pro Lucio Cornelio Balbo, in: Athenaeum 58 (1980) 360-370. Open Google Scholar
  13. V. Arangio-Ruiz, L’application du droit romain en Égypte après la Constitution Antoninienne, Kairo, 1948. Open Google Scholar
  14. V. Arangio-Ruiz, Sul problema della doppia cittadinanza nella Repubblica e nell’ Impero romano, in: Scritti giuridici in onore di F. Carnelutti IV, Padova, 1950, 116-121. Open Google Scholar
  15. V. Arangio-Ruiz, Storia del Diritto Romano, 7. Aufl., Napoli, 1957. Open Google Scholar
  16. V. Arangio-Ruiz, Intorno agli astoi dell’ Egitto greco romano, in: Studi epigrafici e papirologici, a cura di L. Bove, Napoli, 1974. Open Google Scholar
  17. I. N. Arnaoutoglou, Legal Norms and Practices in Roman Macedonia, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020, 484-312. Open Google Scholar
  18. A. E. Astin, Scipio Aemilianus, Oxford, 1967. Open Google Scholar
  19. K. M. T. Atkinson, The Purpose of the Manumission Laws of Augustus, in: The Irish Jurist (1966) 363-367. Open Google Scholar
  20. K. M. T. Atkinson, The Third Cyrene Edict of Augustus, in: FS V. Ehrenberg, Oxford, 1966, 21-36. Open Google Scholar
  21. M. Avenarius, Der pseudo-ulpianische liber singularis regularum. Entstehung, Eigenart und Überlieferung einer hochklassischen Juristenschrift, Göttingen, 2005. Open Google Scholar
  22. U. Babusiaux, Römisches Erbrecht im Gnomon des Idios Logos, in: SZ 135 (2018) 108-177. Open Google Scholar
  23. J. J. Bachofen, Die Lex Voconia, Basel, 1843. Open Google Scholar
  24. J. J. Bachofen, Die Erbschaftssteuer, ihre Geschichte, ihr Einfluss auf das Privatrecht, in: ders., Ausgewählte Lehren des römischen Civilrechts, Bonn, 1848, 322-395. Open Google Scholar
  25. E. Badian, Lex Servilia, in: Classical Review 4 (1954) 101-102 Open Google Scholar
  26. E. Badian, Quaestiones Variae, in: Historia 18 (1969) 477-491. Open Google Scholar
  27. E. Badian, Roman Politics and the Italians (133-91 B. C.), in: Dialoghi di Archeologia 4/5 (1970/1971) 373-409. Open Google Scholar
  28. R. S. Bagnall, Egypt and the Lex Minicia, in: JJP 23 (1993) 25-28. Open Google Scholar
  29. Chr. Baldus, ius gentium und „Feindesrecht“: Annäherungen an Tryphoninus D. 49, 15, 12, 9, in: Fundamina 20 (2014) 61-68. Open Google Scholar
  30. M. Balestri Fumagalli, La lex Iunia de manumissionibus, Milano 1985. Open Google Scholar
  31. J. P. V. D. Balsdon, Romans and Aliens, London, 1979. Open Google Scholar
  32. E. Baltrusch, Außenpolitik, Bünde und Reichsbildung in der Antike, München, 2008. Open Google Scholar
  33. S. Barbati, Gli studi sulla cittadinanza romana prima e dopo le ricerche di Giorgio Luraschi, in: Rivista di Diritto Romano XII (2012) 1-45. Open Google Scholar
  34. K. A. Barber, Rhetoric in Cicero’s Pro Balbo. An interpretation, New York/London, 2004. Open Google Scholar
  35. T. Barnes, The date of the Constitutio Antoniniana once more, in: B. Pferdehirt/M. Scholz (Hrsg.), Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen, Mainz, 2012, 51-52. Open Google Scholar
  36. H. Beck, Polis und Koinon, Untersuchungen zur Geschichte und Struktur der griechischen Bundesstaaten im 4. Jhdt. v. Chr., Stuttgart, 1997. Open Google Scholar
  37. H. Beck/U. Walter, Die frühen Römischen Historiker II, Darmstadt, 2004. Open Google Scholar
  38. C. A. Behr, Aelius Aristides and the Sacred Tales, Amsterdam 1968. Open Google Scholar
  39. C. A. Behr, Studies on the biography of Aelius Aristides, in: ANRW II, 34, 2 (1994) 1240-1233. Open Google Scholar
  40. O. Behrends, Das nexum im Manzipationsrecht oder die Ungeschichtlichkeit des Libraldarlehens, in: RIDA III 21 (1974) 137-184. Open Google Scholar
  41. O. Behrends, Die Rechtsregelungen der Militärdiplome und das die Soldaten des Prinzipats treffende Eheverbot, in: W. Eck/H. Wolff (Hrsg.), Heer und Integrationspolitik. Die römischen Militärdiplome als historische Quellen, Köln, 1986, 116-166. Open Google Scholar
  42. O. Behrends, s. v. „Einquartierungssystem“, in: Reallexion Germanische Altertumskunde VII (1989) 24-33. Open Google Scholar
  43. O. Behrends, La lex Licinia Mucia de civibus redigundis de 95 a. C. Une loi néfaste d’auteures savants et bienveillants, in: S. Ratti (Hrsg.), Antiquité et citoyenneté, Besançon-Paris, 2002, 15-33. Open Google Scholar
  44. T. Bekker-Nielsen, Urban Life and Local Politics in Roman Bithynia, The Small World of Dio Chrisostomos, Aarhus, 2008. Open Google Scholar
  45. J. Bellemore, The Date of Cicero’s Pro Archia, in: Antichthon 36 (2002) 41-53. Open Google Scholar
  46. K. J. Beloch, Der italische Bund unter Roms Hegemonie, Leipzig, 1880. Open Google Scholar
  47. K. J. Beloch, Bevölkerung der griechisch-römischen Welt, Leipzig, 1886, 352. Open Google Scholar
  48. K. J. Beloch, Römische Geschichte bis zum Beginn der Punischen Kriege, Berlin-Leipzig, 1926. Open Google Scholar
  49. F. Beltrán Loris, Les colonies latines d’ Hispanie (II siècle av. N.È.), émigration italique et intégration politique, in: N. Barradon/F. Kirbihler (Hrsg.), Les gouverneurs et les provinciaux sous la République romaine, Rennes, 2011, 133-144. Open Google Scholar
  50. H. W. Benario, The Dediticii of the Constitutio Antoniniana, in: TAPhA 85 (1954) 188-196. Open Google Scholar
  51. A. Bernardi, Nomen Latinum, Pavia, 1973. Open Google Scholar
  52. E. Berneker (Hrsg.), Zur griechischen Rechtsgeschichte, Darmstadt, 1968. Open Google Scholar
  53. A. Besson, Fifty Years bevor the Antonine Constitution: Access to Roman Citizenship and Exclusive Rights, in: L. Cecchet/A. Busetto, Citizens in the Graeco-Roman World, Leiden, 2007, 199-220. Open Google Scholar
  54. A. Besson, Constitutio Antoniniana. L’universalisation de la citoyenneté romaine au 3ème siècle = Schweizerische Beträge zur Altertumswissenschaft, Basel, 2020. Open Google Scholar
  55. M. Bettini, Romolo, La città, la legge, l’inclusione, Bologna, 2022. Open Google Scholar
  56. F. Beutler, Claudius und der Beginn der Militärdiplome - einige Gedanken, in: M. A. Speidel/H. Lieb, Militärdiplome, Stuttgart, 2007, 12-14. Open Google Scholar
  57. E. Bickermann, Das Edikt des Kaisers Caracalla in: P. Giss. 40, Diss. Berlin, 1926. Open Google Scholar
  58. H. W. Bird, Sextus Aurelius Victor, An Historiographical Study, Liverpool, 1984. Open Google Scholar
  59. A. R. Birley, Septimius Severus, The African Emperor, London, 1988. Open Google Scholar
  60. J. Bleicken, Der Preis des Aelius Aristides auf das Römische Weltreich, Göttingen, 1966. Open Google Scholar
  61. J. Bleicken, Das Volkstribunat der klassischen Republik. Studien zu seiner Entwicklung zwischen 287 und 133 v. Chr. (= Zetemata 13), 2. Aufl., München, 1968. Open Google Scholar
  62. J. Bleicken, Ursprung und Bedeutung der Provocation, in: SZ 76 (1957), 324-377. Open Google Scholar
  63. J. Bleicken, s. v. „Provocatio”, in PWRE XXIII/2 (1959). 2444-2463. Open Google Scholar
  64. J. Bleicken, Lex Publica, Berlin, 1975. Open Google Scholar
  65. J. Bleicken, Das Römische Volkstribunat. Versuch einer Analyse seiner Funktion in republikanischer Zeit, in: Chiron, 11 (1981) 87-108. Open Google Scholar
  66. J. Bleicken, Verfassungs- und Sozialgeschichte des Römischen Kaiserreiches, I, 4. Aufl., Paderborn, 1995. Open Google Scholar
  67. J. Bleicken, Verfassungs- und Sozialgeschichte des Römischen Kaiserreiches, II, 3. Aufl., Paderorn, 1994. Open Google Scholar
  68. J. Bleicken, Die Verfassung der Römischen Republik, 8. Aufl., Paderborn, 1999. Open Google Scholar
  69. J. Bodel, Graveyards and Groves. A Study of the Lex Lucerina, Cambridge, Mass., 1994. Open Google Scholar
  70. R. Böhm, Zur lex Minicia (Gaius, Inst. I, 77-78), in: SZ 84 (1967) 363-371. Open Google Scholar
  71. F. Bona, Sull’ animus remanendi nel postliminio, in SDHI 27 (1961) 186-234. Open Google Scholar
  72. F. Bona, Alla ricerca del „De verborum, quae ad ius civile pertinent, significatione“ di C. Elio Gallo, in: BIDR 29 (1987) 119-168. Open Google Scholar
  73. P. Bonfante, Diritto romano, Firenze, 1900. Open Google Scholar
  74. A. B. Bosworth, Vespasian and the provinces. Some problems of the early 70’s A. D., in: Atheneum 61 (1973) 49-78. Open Google Scholar
  75. A. Bottiglieri, Il foedus Cassianum e il problema dell’“Isopoliteia“, in: Atti dell’Accademia di Scienze, Lettere ed Arti di Napoli, 91 (1980) 317-328. Open Google Scholar
  76. A. K. Bowman/D. Rathbone, Cities and Administration in Roman Egypt, in: JRS 82 (1992) 107-127. Open Google Scholar
  77. W. Bradeen, Roman Citizenship per magistratum, in: Classical Journal 54 (1959) 221-228. Open Google Scholar
  78. H. Braunert, Ius Latii in den Stadtrechten von Malaca und Salpensa, in: Corolla E. Swoboda, Graz, 1966, 68-83. Open Google Scholar
  79. H. Braunert, Verfassungsnorm und Verfassungswirklichkeit im spätrepublikanischen Rom, Eine Interpretation zu Ciceros Rede für Balbus, in: Der altsprachliche Unterricht 9 (1966) 51-73. Open Google Scholar
  80. C. T. Brennan, The Praetorship in the Roman Republic, Oxford, 2000. Open Google Scholar
  81. K. Bringmann, Cicero, Darmstadt, 2010. Open Google Scholar
  82. W. Broadhead, Internal migration and the trasformation of Republican Italy, unpublished PhD Thesis, University College. London, 2001. Open Google Scholar
  83. W. Broadhead, Rome’s migration policy and the so called ius migrandi, in: Cahiers Centre Gustave Glotz 12 (2001) 69-89. Open Google Scholar
  84. K. Brodersen, Menandros Rhetor: Abhandlungen zur Rhetorik, Griechisch und Deutsch (= Bibliothek der griechischen Literatur, Bd. 88), Stuttgart, 2019. Open Google Scholar
  85. P. Brown, Power and Persuasion in Late Antiquity: Towards a Christian Empire, Madison, 1992. Open Google Scholar
  86. P. Brown, Der Schatz im Himmel, Stuttgart, 2017. Open Google Scholar
  87. C. G. Bruns, Eine Inschrift von Lucera, in: Zeitschrift für Rechtsgeschichte 12 (1877) 127-143 Open Google Scholar
  88. P. A. Brunt, Italian Aims at the Time of the Social War, in: JRS 55 (1965) 90-109. Open Google Scholar
  89. P. A. Brunt, Italian Manpower 225 B. C. - A. D. 14, Oxford, 1971. Open Google Scholar
  90. P. A. Brunt, The Legal Issue in Cicero, Pro Balbo, in: Classical Quarterly, 32 (1982) 136-147. Open Google Scholar
  91. P. A. Brunt, Italian Manpower 225 B. C. - A. D. 14, Oxford, 1987. Open Google Scholar
  92. Chr. Bruun, La mancanza di prove di un effetto catastrofico della „peste antonina” (dal 166 d. C. in poi), in: E. Lo Cascio (Hrsg.), L’impatto della „peste antonina”, Bari, 2012, 123-165. Open Google Scholar
  93. A. Z. Bryen, Reading the Citizenship Papyrus (P. Giss. 40), in: C. Ando, Citizenship and Empire in Europe 200-1900, Stuttgart, 2016, 29-44. Open Google Scholar
  94. E. Bund, Erbrechtliche Geldquellen Römischer Kaiser, in: FS F. Wieacker zum 70. Geburtstag, Göttingen, 1978, 50-65. Open Google Scholar
  95. K. Buraselis, Theia Dorea, Das Göttlich-kaiserliche Geschenk, Studien zur Politik der Severer und zur Constitutio Theia Antoniniana, Wien, 2007. Open Google Scholar
  96. L. Burckhardt, Politische Strategien der Optimaten in der späten Römischen Republik, Stuttgart, 1988. Open Google Scholar
  97. L. Burckhardt, Militärgeschichte der Antike, München, 2008. Open Google Scholar
  98. A. Burdese, Studi sull’ager publicus, Padova 1952. Open Google Scholar
  99. C. Bursian, Der Rhetor Menandros und seine Schriften, München, 1882, Nd. 2020. Open Google Scholar
  100. G. Busolt, Griechische Staatskunde I, München, 1920. Open Google Scholar
  101. H. Cadell, Pour une recherche sur „ásty“ et „pólis“ dans les papyrus grecs d’Égypte, in: Ktema 9 (1984) 235-246. Open Google Scholar
  102. A. Calcada Gonzalez, Origo, Incolae, Municipes y Civitas Romana a la luz de la Lex Irnitana, in: Revista Internacional de Derecho Romano, (April 2010) 17-50. Open Google Scholar
  103. A. Calore, „Hostis” e il primato del diritto, in: BIDR 106 (2012) 107-135. Open Google Scholar
  104. A. Calore, „Cittadinanze“ nell´ Antica Roma, I: L’età regia, Torino, 2018. Open Google Scholar
  105. G. Camodeca, Per la riedizione dell'archivio ercolanese di L. Venidius Ennychus. II. Il dossier sull'acquisto della civitas Romana mediante anniculi causae probatio ex lege Aelia Sentia, in: Cronache Ercolanesi 36, (2006) 188-211. Open Google Scholar
  106. G. Camodeca, Tabulae Herculanenses: Edizione e commento I, Roma, 2017, Nr. 5/99/89. Open Google Scholar
  107. E. Cantarella, Diritto Greco, Milano, 1994. Open Google Scholar
  108. L. Capogrossi Colognesi, Ius commercii, conubium, civitas sine suffragio, Le origini del diritto internazionale privato e la romanizzazione delle comunità latino - campane, in: A. Corbino, Le strade del potere, Catania, 1994, 3-63. Open Google Scholar
  109. L. Capogrossi-Colognesi, Cittadini e territorio. Consolidamento e trasformazione della civitas romana, Roma, 2000. Open Google Scholar
  110. J. Carcopino, Points de vue sur l’impérialisme romain, Paris, 1934. Open Google Scholar
  111. R. Cardilli, Bona fides tra storia e sistema, Torino, 2014. Open Google Scholar
  112. F. Carlà-Uhink, Alteram loci patriam, alteram iuris: „Double Fatherland“ and the Role of Italy in Cicero’s Political Discourse, in: L. Cecchet/A. Busetto, Citizens in the Graeco-Roman World: Aspects of Citizenship from the Archaic Period to AD 212, Leiden, 2017, 259-282. Open Google Scholar
  113. C. Cascione/J. M. Rainer, Civitas, libertas und die Grundlagen des Römischen Rechts, in: C. Möller/M. Avenarius/R. Meyer-Pritzl, Das Römische Recht - Eine sinnvolle in Auguralreligion und hellenistischen Philosophien wurzelnde Rechtswissenschaft? Forschungen von Okko Behrends revisited, Göttingen, 2020, 9-28. Open Google Scholar
  114. C. Castello, La data della legge Minicia, in: Studi Arangio-Ruiz, III, Napoli, 1953,301- 317. Open Google Scholar
  115. C. Castello, Il cosiddetto ius migrandi dei Latini in Roma, in: BIDR 61 (1958) 209-269. Open Google Scholar
  116. A. Castresana, Fides, bona fides: un concepto para la creación del derecho, Madrid, 1991. Open Google Scholar
  117. L. Cecchet, Greek and Roman Citizenship: State of Research and open Questions, in: L. Cecchet/A. Busetto, Citizens in the Graeco-Roman World: Aspects of Citizenship from the Archaic Period to AD 212, Leiden, 2017. Open Google Scholar
  118. L. Cecchet/A. Busetto, Citizens in the Graeco-Roman World: Aspects of Citizenship from the Archaic Period to AD 212 (2017). Open Google Scholar
  119. P. Cerami/A. Petrucci, Diritto commerciale romano, profilo storico, Torino, 2010. Open Google Scholar
  120. A. Chaniotis, Die Öffnung der Welt. Eine Globalgeschichte des Hellenismus, Darmstadt 2019. Open Google Scholar
  121. H. Chantraine, Zur Entstehung der Freilassung mit Bürgerrechtserwerb in Rom, in: ANRW I/2, Berlin, 1972; 59-67. Open Google Scholar
  122. V. Chapot, La flotte de Misène, Paris, 1896. Open Google Scholar
  123. A. Chastagnol, Le Sénat Romain à l’ époque impériale, Paris, 1992. Open Google Scholar
  124. A. Chastagnol, L’Empereur Hadrien et la destinée du droit latin provincial au second siècle après Jesus Christ, in: Revue Historique 592 (1994) 217-227. Open Google Scholar
  125. A. Chastagnol, La Gaule Romaine et le Droit Latin. Recherches sur l'histoire administrative et sur la romanisation des habitants, Lyon, 1995. Open Google Scholar
  126. A. Chastagnol, Les cités de la Gaule Narbonaise. Les Statuts, in: La Gaule Romaine et le Droit Latin, Lyon, 1995, 113-129. Open Google Scholar
  127. A. Chastagnol, A propos du Droit Latin provincial, in: La Gaule Romaine et le Droit Latin, Lyon, 1995, Lyon, 1995, 89-112. Open Google Scholar
  128. A. Chastagnol, Considérations sur les municipes latins du premier siècle apr. J. C., in; A. Chastagnol, La Gaule Romaine et le Droit Latin, Lyon, 1995, 73-87. Open Google Scholar
  129. A. Chastagnol, Le problème de la diffusion du Droit Latin dans les trois Gaules, in: La Gaule Romaine et le Droit Latin, Lyon, 1995,181-190. Open Google Scholar
  130. A. Chastagnol, La condition des enfants issus de mariages inégaux entre citoyens romains et pérégrins dans les cités provinciales de droit latin, in: G. Paci (Hrsg.), Epigrafia romana in area adriatica, Pisa-Roma, 1998, 249-262. Open Google Scholar
  131. D. Cherry, The Minician Law: Marriage and the Roman Citizenship, in: Phoenix 44 (1990) 244-266. Open Google Scholar
  132. M. Chiabà, Roma e le priscae coloniae. Ricerche sulla colonizzazione del Lazio dalla costituzione della repubblica alla Guerra Latina, Trieste, 2012. Open Google Scholar
  133. T. J. Chiusi, Legal and Practical Aspects of Pap. Yadin 12-15, in: R. Katzoff/D. Schaps (Hrsg.), Law in the Documents of the Judaean Desert, Leiden, 2005, 105-132. Open Google Scholar
  134. T. J. Chiusi, Der Fremde als Rechtsgenosse, in: FS H. Jung, Baden-Baden, 2007, 423-447. Open Google Scholar
  135. T. J. Chiusi, La fama nell’ordinamento romano, i casi di Afrania e Lucrezia, in: Storia di donne 6/7 (2010/2011) 89-105. Open Google Scholar
  136. T. J. Chiusi, Legal Interactions in the Archive of Babatha P. Yadin 21 and 22, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020, 101-114. Open Google Scholar
  137. T. J. Chiusi, Zur Vormundschaft der Mutter, in: SZ 111 (1994) 155-196. Open Google Scholar
  138. K. Christ, Krise und Untergang der Römischen Republik, Darmstadt, 2019. Open Google Scholar
  139. M. Christol, Le droit latin en Narbonnaise: l’apport de l’épigraphie (en particulier celle de la cité de Nîmes) in: Les Inscriptions Latines de Gaule Narbonnaise, Actes de la table ronde d’Alba (Ardèche) 2-3 juin 1989, Nîmes, 1989, 87-100. Open Google Scholar
  140. M. Christol, La municipalisation de la Gaule Narbonnaise, in: M. Dondin-Payre/M. -Th. Raepsaet-Charlier (Hrsg.), Cités, municipes, colonies. Les processus de municipalisation en Gaule et en Germanie sous le Haut Empire romain, Paris, 1999, 1-27. Open Google Scholar
  141. F. Coarelli/P. G. Monti, Fregellae: Le Fonti, La Storia, il Territorio, Roma, 1998. Open Google Scholar
  142. P. Conole, Allied Disaffection and the Revolt of Fregellae, in: Antichton 15 (1981) 129-140. Open Google Scholar
  143. Ch. Corbo, Constitutio Antoniniana - Ius Philosophia Religio, Napoli, 2013. Open Google Scholar
  144. S. Corcoran, Softly and suddenly vanished away: The Junian Latins from Caracalla to the Carolingians, in: K. H. Muscheler (Hrsg.), Römische Jurisprudenz-Dogmatik, Vertiefung, Rezeption. FS Detlef Liebs zum 75. Geburtstag, Berlin, 2011, 129-152. Open Google Scholar
  145. J. P. Coriat, Le prince législateur, Roma, 1997. Open Google Scholar
  146. T. Cornell, The History of an Anachronism, in: A. Molho/K. Raaflaub/J. Emlen, City States in Classical Antiquity and Medieval Italy, Ann Arbor, 1991. Open Google Scholar
  147. T. J. Cornell, The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (1000-264 B. C.), London, 1995. Open Google Scholar
  148. J. M. Cortes Copete, Koinoi Nomoi: Hadrian and the Harmonization of Local Laws, in: O. Hekster/K. Verboven (Hrsg.), The Impact of Justice on the Roman Empire, Leiden, 2019, 105-121. Open Google Scholar
  149. A. Coşkun, „Civitas Romana“ und die Inklusion von Fremden in die römische Republik am Beispiel des Bundesgenossenkrieges, in: A. Gestrich/L. Raphael (Hrsg.), Inklusion/Exklusion Studien zu Fremdheit und Armut von der Antike bis zur Gegenwart, Frankfurt und weitere 2004, 85-112. Open Google Scholar
  150. A. Coşkun, Zu den Rechtsgrundlagen der Römischen Bürgerrechtsvergabe infolge des Bundesgenossenkrieges, in: RIDA 51 (2004) 102-132. Open Google Scholar
  151. A. Coşkun, Zur Umsetzung der Bürgerrechtsverleihungen durch die lex Plautia Papiria und zu den Pätoren des Jahres 89 v. Chr. (Cic. Arch. 7-9), in: Eos 91 (2004) 52-63. Open Google Scholar
  152. A. Coşkun, Großzügige Praxis der Bürgerrechtsvergabe in Rom? Zwischen Mythos und Wirklichkeit, Stuttgart, 2008. Open Google Scholar
  153. A. Coşkun, Bürgerrechtsentzug oder Fremdenausweisung? Studien zu den Rechten von Latinern und weiteren Fremden sowie zum Bürgerrechtswechsel in der Römischen Republik (5. bis frühes 1. Jhdt. v.Chr.) = HERMES Einzelschriften 101, Stuttgart, 2009. Open Google Scholar
  154. A. Coşkun, Zu den Bedingungen des Bürgerrechtserwerbs per magistratum in der späten Römischen Republik, in: Historia 58 (2009) 224-241. Open Google Scholar
  155. A. Coşkun, Cicero und das Römische Bürgerrecht. Die Verteidigung des Dichters Archias: Einleitung, Text, Übersetzung und historisch-philologische Kommentierungen, Göttingen, 2010. Open Google Scholar
  156. A. Coşkun/L. Raphael (Hrsg.), Fremd und rechtlos? Zugehörigkeitsrechte Fremder von der Antike bis zur Gegenwart,-Ein Handbuch, Köln/Weimar/Wien, 2014. Open Google Scholar
  157. M. Cottier/M. H. Crawford/C. V. Crowther/J. L. Ferrary/B. M. Levick/O. Salomies/M. Wörrle, The Customs Law of Asia, Oxford, 2008. Open Google Scholar
  158. H. M. Cotton, Jewish Jurisdiction under Roman rule: prolegomena, in: M. Labahn/J. Zangenberg (Hrsg.), Zwischen den Reichen: Neues Testament und Römische Herrschaft, Tübingen, 2002, 75-91. Open Google Scholar
  159. H. M. Cotton, Private International Law or Conflicts of Laws: Reflection on Roman Provincial Jurisdiction, in: R. Haensch/J. Heinrich, Herrschen und Verwalten, Der Alltag der Römischen Administration in der Hohen Kaiserzeit, Köln-Weimar-Wien, 2007, 234-255. Open Google Scholar
  160. H. M. Cotton/W. Eck, Roman Officials in Judaea and Arabia and Civil Jurisdiction, in: R. Katzoff/D. Schaps (Hrsg.), Law in the Documents of the Judaean Desert, Leiden, 2005, 23-44. Open Google Scholar
  161. M. H. Crawford, The Text of the Lex Irnitana, in: JRS 98 (2008) 182. Open Google Scholar
  162. M. H. Crawford u. andere, Roman Statutes, I, London, 1996. Open Google Scholar
  163. G. Crifó, L’esclusione dalla città. Altri studi sull’ exilium romano, Perugia, 1985. Open Google Scholar
  164. N. Criniti, L’epigrafe di Asculum di Gn. P. Strabone, Milano, 1970. Open Google Scholar
  165. F. Cuena Boy, Fundus fieri: Entre el prestamo legislativo y el acceso a la ciudadania romana, in: B. Periñan Gomez, Derecho, persona y ciudadania, una experencia juridica comparada, Madrid-Barcelona-Buenos Aires, 2010, 163-186. Open Google Scholar
  166. D. B. Cuff, The auxilia in Roman Britain and the two Germanies from Augustus to Caracalla, Dissertation, Toronto, 2010. Open Google Scholar
  167. H. J. Cunningham, Claudius and the Primores Galliae, in: CQ 8 (1914) 282-288. Open Google Scholar
  168. M. F. Cursi, La struttura del postliminium nella repubblica e nel principato, Napoli, 1996. Open Google Scholar
  169. M. F. Cursi, Lo spazio della cittadinanza: dallo ius migrandi all’organizzazione in municipi e colonie nell’età repubblicana, in: IURA 68 (2020) 137-188. Open Google Scholar
  170. K. Czajkowski, Law and Romanisation in Judaea, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020, 91-93. Open Google Scholar
  171. K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020. Open Google Scholar
  172. D. Dana, Conubium cum uxoribus: Mariages Thraces dans les diplômes militaires, in: Cahiers Glotz 24 (2013) 217-240. Open Google Scholar
  173. D. Dana/F. Matei-Popescu, Soldats d’ origine dace dans les diplômes militaire, in: Chiron 39 (2009) 209-256. Open Google Scholar
  174. Ch. Dart, The Social War, 91 to 88 BCE. A History of Italian Insurgency against the Roman Republic, Farnham, 2014. Open Google Scholar
  175. D. Daube, The Peregrine Praetor, in: JRS 41 (1951) 66-70. Open Google Scholar
  176. C. Davenport, Cassius Dio and Caracalla, in: CQ 62 (2012) 796-815. Open Google Scholar
  177. J. M. David, Les fondateurs et les cités, in: L. Capogrossi- Colognesi/E. Gabba Hrsg.), Gli statuti municipali, Pavia, 2006, 723-741. Open Google Scholar
  178. M. De Dominicis, Les Latins Iuniens dans la pensée du legislateur romain, in: RIDA 20 (1973) 310-324. Open Google Scholar
  179. H. Degenkolb, Beiträge zum Zivilprozess. Der Streit über den Klagrechtsbegriff. Das Anerkenntnisurteil. Magister und Kurator im altrömischen Konkurs, Leipzig, 1905. Open Google Scholar
  180. J. Deininger, Die Provinziallandtage der Römischen Kaiserzeit von Augustus bis zum Ende des 3. Jhdts. n. Chr., München, 1965. Open Google Scholar
  181. S. J. De Laet, Note sur l’organisation et la nature juridique de la vicesima hereditatium, in: L’Antiquité classique 16 (1947) 29-36. Open Google Scholar
  182. D. Delia, Alexandrian Citizenship during the Roman Principate = American Classical Studies 23, Atlanta, 1991. Open Google Scholar
  183. A. Demandt, Die Spätantike. Römische Geschichte von Diocletian bis Justinian 284-565, München, 1989. Open Google Scholar
  184. A. Demandt, Die hellenistischen Monarchien. in: Antike Staatsformen, Berlin, 1995. Open Google Scholar
  185. A. Demandt, Die Spätantike, Römische Geschichte von Diocletian bis Justinian, München, 2007. Open Google Scholar
  186. A. Demandt, Der Fall Roms, München, 2014. Open Google Scholar
  187. F. De Martino, Storia della Costituzione Romana, I-V, 2. Aufl., Napoli, 1971-1975. Open Google Scholar
  188. F. De Martino, Intorno all’ origine della repubblica romana e delle magistrature, in: ANRW I/1, Berlin, 1972. Open Google Scholar
  189. E. Demougeot, Le „conubium” et la citoyenneté conféreé aux soldats barbares du Bas-Empire, in: Solidalitas, Napoli, 1984, IV, 1633-1643. Open Google Scholar
  190. E. Demougeot, Restrictions à l’expansion du droit de cité dans la seconde moité du IV e siècle, in: Ktema 6 (1981) 381-393. Open Google Scholar
  191. S. Demougin, Citoyennetés multiples en Occident?, in: A. Heller/A.-V. Pont, Patrie d’origine et patries électives: les citoyennetés multiples dans le monde grec d’époque romaine, Bordeaux, 2012, 99-109. Open Google Scholar
  192. H. Dernburg, Über die Emptio Bonorum. Ein rechtshistorischer Versuch, Heidelberg, 1850. Open Google Scholar
  193. F. Dessertaux, Le cas de la femme d’ Arretium, in, Mélanges Gérardin I, Paris, 1907, 181-19. Open Google Scholar
  194. F. Dessertaux, Études sur la formation historique de la Capitis Deminutio I, Dijon, 1909, 195-211. Open Google Scholar
  195. F. De Visscher, Les édits d’Auguste découverts à Cyrène, Paris-Louvain, 1940. Open Google Scholar
  196. F. De Visscher, Le statut juridique des nouveaux citoyens romains et l’inscription de Rhosos, in: Antiquité Classique (1944) 1-35. Open Google Scholar
  197. F. De Visscher, De l’acquisition du droit de cité romaine par l’ affranchissement, in: SDHI 12 (1946) 69-85. Open Google Scholar
  198. F. De Visscher, Le statut juridique des nouveaux citoyens romains et l’inscription de Rhosos, in: Nouvelles études de droit romain public et privé, Milano, 1949, 51-107. Open Google Scholar
  199. F. De Visscher, La dualité des droits de cité et la mutatio civitatis, in: Bull. Accad. Belgique, 40 (1954) 49-67. Open Google Scholar
  200. F. De Visscher, La dualité des droits de cité et la mutatio civitatis, in: Studi De Francisci, I, Milano, 1956, 63-74. Open Google Scholar
  201. F. De Visscher, La constitution Antonine et la Dynastie africaine des Sévères, in: RIDA 7 (1960) 229-242. Open Google Scholar
  202. F. De Visscher, L’espansione della civitas romana e la diffusione del diritto romano, Milano, 1960. Open Google Scholar
  203. G. Dietze-Mager, Der Begriff Κωλον(ε)ία in den ägyptischen Papyri, in: Ancient Society 39 (2009) 111-120, Open Google Scholar
  204. G. Dietze-Mager, Die Beziehung zwischen Römischem Bürgerrecht und Alexandrinischem Stadtrecht bis zur Constitutio Antoniniana (212), in: P. Van Nuffelen (Hrsg.), Faces of Hellenism. Studies in the History of the Eastern Mediterranean (4th Century B.C./5th Century A.D., Leuven, 2009, 217-276. Open Google Scholar
  205. A. Dimopoulou, Lesbos in the Roman Empire, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020, 267-283. Open Google Scholar
  206. A. Dolganov, Reichsrecht und Volksrecht in Theory and Practice, in: Tyche 34 (2019) 27-60. Open Google Scholar
  207. A. Dolganov, Documenting Roman Citizenship, in: C. Ando/M. Lavan, Imperial and Local Citizenship, the long second century, Oxford, 2021, 185-228. Open Google Scholar
  208. F. Donahue, Iunia Rustica of Cartima: Female Munificence in the Roman West, in: Latomus 63 (2004) 873-891. Open Google Scholar
  209. A. J. D’Ors, La ley Flavia municipal (texto y comentario), Madrid, 1986. Open Google Scholar
  210. J. G. Droysen, Geschichte des Hellenismus, Gotha, 1877. Open Google Scholar
  211. W. Eck, Die staatliche Organisation Italiens in der hohen Kaiserzeit, München, 1979. Open Google Scholar
  212. W. Eck, Die Römische Bürgerrechtspolitik nach den Militärdiplomen, in: M. A. Speidel/H. Lieb (Hrsg.), Militärdiplome, Stuttgart, 2007. Open Google Scholar
  213. W. Eck, Die Veränderungen in Konstitutionen und Diplomen unter Antoninus Pius, in: M. A. Speidel/H. Lieb, Militärdiplome, Stuttgart, 2007, 87-104.W. Eck, Rom und Judaea, Fünf Vorträge zur Römischen Herrschaft in Palaestina, Tübingen, 2007. Open Google Scholar
  214. W. Eck, Das Leben Römisch gestalten. Ein Stadtgesetz für das Municipium Troesmis aus den Jahren 177-180, in: G. de Kleijn/S. Benoist, Integration in Rome and the Roman World, Leiden, 2013, 75-88. Open Google Scholar
  215. W. Eck, Die kaiserliche Bürgerrechtspolitik im Spiegel der Militärdiplome - ein Thema Hartmut Wolffs, in: Passauer Jahrbuch 55 (2013) 9-24. Open Google Scholar
  216. W. Eck, Die lex Troesmensium: ein Stadtgesetz für ein municipium civium Romanorum, in: ZPE 200 (2016) 565-606. Open Google Scholar
  217. W. Eck, Ordo senatorius und Mobilität. Auswirkungen und Konsequenzen im Imperium Romanum, in: E. Lo Cascio/L. E. Tacoma, The Impact of Mobility and Migration in the Roman Empire, Leiden, 2016, 100-115. Open Google Scholar
  218. W. Eck, Position and Authority of the Provincial Legate and the Financial Procurator in Judaea, in: J. J. Schwartz/P. J. Tomson (Hrsg.), Jews and Christians in the First and Second Centuries, The Interbellum 70-132 CE Leiden, 2017, 93-105. Open Google Scholar
  219. W. Eck, The leges municipales as a Means of Legal and Social Romanization of the Provinces of the Roman Empire, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020, 315-331. Open Google Scholar
  220. D. Espinosa Espinosa, Bases teóricas para el studio historico de los oppida veteris Latii de Hispania, in: Gerion 36 (2018) 401-425. Open Google Scholar
  221. M. Euzennat, Inscriptions latines du Maroc. Inscriptions Antiques du Maroc, Paris, 1989. Open Google Scholar
  222. Ph. Fabia, La Table Claudienne de Lyon, Lyon, 1929. Open Google Scholar
  223. P. Fabre, César, La guerre civile, I, Paris, 1947. Open Google Scholar
  224. A. T. Fear, Cives Latini, servi publici and the lex Irnitana, in: RIDA 37 (1990) 152-155. Open Google Scholar
  225. E. Ferenczy, Rechtshistorische Bemerkungen zur Ausdehnung des römischen Bürgerrechts und zum Ius Italicum unter dem Prinzipat, in: ANRW II. 14, Berlin, 1982, 1017-1058. Open Google Scholar
  226. H.-L. Fernoux, Notables et élites des cités de Bithynie aux époques hellénistique et romaine, Lyon, 2004. Open Google Scholar
  227. H.-L. Fernoux, À propos de Pline le Jeune, Lettres, X,114-115: la gestion politque de la double citoyenneté dans les cités bithyniennes, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020, 267-284. Open Google Scholar
  228. J. L. Ferrary, La Lex Antonia De Termessibus, in: Athenaeum 63 (1985) 419-457. Open Google Scholar
  229. J. L. Ferrary, Les Grecs et l’obtention de la civitas Romana, in: P. Fröhlich/Chr. Müller, Citoyenneté et participation à la basse époque hellénistique, Actes de la table ronde des 22 et 23 mai 2004 (Paris), Genève, 2005, 51-75. Open Google Scholar
  230. E. Filippi, Droit privé et autonomie juridique des municipies de „cives sine suffragio“ soumis à la „juridiction des praefecti iure dicundo“, in RHDFE 83 (2005) 533-551. Open Google Scholar
  231. M. Fiorentini, Ricerche sui culti gentilizi, Roma, 1988. Open Google Scholar
  232. M. Forschner, Die Philosophie der Stoa, Darmstadt, 2018; Open Google Scholar
  233. J. Fournier, Rome et l’administration juridique provincial, in : F. Hurlet, Rome et l’Occident (II siècle av. J. Cr. -II ap.), Rennes, 2009, 207-227. Open Google Scholar
  234. J. Fournier, Entre tutelle romaine et autonomie civique. L’administration judiciaire dans les provinces hellénophones de l’empire romain (129 av. J.-C. - 235 apr. J.-C.), BEFAR 341, Athènes, 2010. Open Google Scholar
  235. J. Fournier, La Lex Rupilia, un modèle de régime judiciaire provincial à l’ époque républicaine, in: Cahiers du Centre G. Glotz 21 (2010) 157-186. Open Google Scholar
  236. J. Fournier, L’essor de la multi-citoyenneté dans l’Orient romain: problèmes juridques et judiciaires, in: A. Heller/A.-V. Pont, Patrie d’origine et patries électives: les citoyennetés multiples dans le monde grec d’époque romaine, Bordeaux, 2012, 79-98. Open Google Scholar
  237. P. Fraccaro, L’organizzazione politica dell’ Italia Romana, in: Atti del Congresso Internazionale di Diritto Romano I, Pavia, 1934, 195-208. Open Google Scholar
  238. P. Fraccaro, Lex Flaminia de agro Gallico et Piceno viritim dividundo, in: Athenaeum 7 (1919) 73- 90. Open Google Scholar
  239. G. Franciosi, Il Processo di Libertà, Napoli, 1961. Open Google Scholar
  240. P. Frassinetti, Sisenna e la Guerra Sociale, in: Athenaeum 50 (1972), 89-113. Open Google Scholar
  241. M. Frederiksen, Campania, London, 1984. Open Google Scholar
  242. R. Frei-Stolba, Zum Stadtrecht von Vienna in: Museum Helveticum 41 (1984) 81-95. Open Google Scholar
  243. P. Frezza, Note esegetiche di diritto pubblico romano I „Pro cive se gerere (acquisto della cittadinanza e iscrizione nel censo), in: Studi De Francisci I, Milano, 1956, 199ff. Open Google Scholar
  244. R. Friedl, Der Konkubinat im kaiserzeitlichen Rom von Augustus bis Septimius Severus, Stuttgart, 1996. Open Google Scholar
  245. B. W. Frier, The Rise of the Roman Jurists, Studies in Cicero`s Pro Caecina, Princeton New Jersey, 1985. Open Google Scholar
  246. F. Fulminante, The Latins, in: G. F. Farney/G. Bradley (Hrsg.), The peoples of Ancient Italy, Boston-Berlin, 2017. Open Google Scholar
  247. P. Funke, Aitolia and the Aitolian League, in: H. Beck/A. Funke, Federalism in Greek Antiquity, Cambridge, 2005, 86-117. Open Google Scholar
  248. E. Gabba, Dallo stato - città allo stato municipale, in: Storia di Roma, II/1, Torino, 1990, 697-710. Open Google Scholar
  249. E. Gabba, Studi su Dionigi d’Alicarnasso III, La proposta di legge agraria di Spurio Cassio, in: Athenaeum 42 (1964) 29-41. Open Google Scholar
  250. E. Gabba, Mario e Silla, in ANRW I (1972) 764- 805. Open Google Scholar
  251. E. Gabba, Dionysius and the History of Archaic Rome, Berkley, 1991. Open Google Scholar
  252. E. Gabba, Rome and Italy, The Social War, in: CAH, 2. Aufl. IX (1994) 104-128. Open Google Scholar
  253. E. Gabba, Esercito e società nella tarda Repubblica romana, Firenze, 1999. Open Google Scholar
  254. M. Gagarin/D. Cohen, The Cambridge Companion to Ancient Greak Law, Cambridge, 2005. Open Google Scholar
  255. L. Gagliardi, L’assegnazione dei „novi cives“ alle tribù dopo la „lex Iulia de civitate“ del 90 a. c. in: Quaderni Lupiensi di Storia e Diritto 3 (2013) 43-58. Open Google Scholar
  256. L. Gagliardi, Droit romain et droits locaux dans les municipes italiques avant la lex Iulia de civitate, in: RHDFE 94 (2016) 369-391. Open Google Scholar
  257. L. Gagliardi, Intorno al significato letterale di fundus fieri nella pro Balbo di Cicerone e nelle altre fonti antiche, in: M. Bellomo (Hrsg.), Studi di storiografia e storia antica, Roma, 2018, 111-122. Open Google Scholar
  258. L. Gagliardi, B. G. Niebuhr, l’Isolpoiteia e il ius migrandi arcaico, in: JusOnline, VI. 4 (2020) 160-199. Open Google Scholar
  259. L. Gagliardi, La romanistica ottocentesca e la „costruzione” niebuhriana del ius migrandi, in: Historia et Ius 18, 2020, paper 15, 1-39. Open Google Scholar
  260. L. Gagliardi, Mommsen e il ius migrandi arcaico, in: Iuris Antiqui Historia 13 (2021) 79-98. Open Google Scholar
  261. P. Gallivan, The Fasti for the Reign of Claudius, in: CQ 28 (1978) 407-426. Open Google Scholar
  262. B. Galsterer/H. Galsterer, Zum Stadtrecht von Lauriacum, in: Bonner Jahrbücher 171 (1971), 334-348. Open Google Scholar
  263. H. Galsterer, Untersuchungen zum Römischen Städtewesen auf der Iberischen Halbinsel, Berlin, 1971 (= DAI Madrider Forschungen Bd. 8). Open Google Scholar
  264. H. Galsterer, Herrschaft und Verwaltung im republikanischen Italien, München, 1976. Open Google Scholar
  265. H. Galsterer: Municipium Flavium Irnitanum: A Latin Town in Spain, in: JRS 78 (1988) 78-90. Open Google Scholar
  266. H. Galsterer, Die Stadt Italica, Status und Verwaltung, in: A. Caballo Rufin/P. Leon Alonso, Jornadas del 2200 Aniversario de la Fundación de Itálica, Sevilla, 1994, 49-64. Open Google Scholar
  267. H. Galsterer, La trasformazione delle antiche colonie latine e il nuovo Ius Latii, in: A. Calbi/G. Susini, Pro populo ariminense, Faenza, 1995, 79-94. Open Google Scholar
  268. H. Galsterer, s. v. „Latinisches Recht“, in: DNP 6 (1999) 1172-1174. Open Google Scholar
  269. H. Galsterer, Die römischen Stadtgesetze, in E. Gabba/D. Mantovani (Hrsg.), Gli statuti municipali, Pavia, 2006, 31-56. Open Google Scholar
  270. H. Galsterer, Rom und Italien vom Bundesgenossenkrieg bis zu Augustus, in: M. Jehne/R. Pfeilschifter (Hrsg.), Herrschaft ohne Integration, Frankfurt, 2006, 297-299. Open Google Scholar
  271. B. Galsterer-Kröll, Zum ius Latii in den keltischen Provinzen der Imperium Romanum, in: Chiron 3 (1973) 277-306. Open Google Scholar
  272. B. Galsterer-Kröll, Latinisches Recht und Municipalisierung in Gallien und Germanien, in: E. Ortiz de Urbina Alava/J. Santos Yanguas, Teoria y practica del ordenamiento municipal en Hispania, Vitoria-Gasteiz, 1996, 117-129. Open Google Scholar
  273. R. Gamauf, s. v. „exilium“, in: DNP 4, 1998. Open Google Scholar
  274. E. Garcia Fernandez, La condición Latina provincial: el derecho de conubium y la lex Minicia, in: Gerion 36 (2018) 379-399. Open Google Scholar
  275. E. Garcia Fernandez, El municipio latino, Origen y desarollo constitucional, Madrid, 2001. Open Google Scholar
  276. A. Garcia y Bellido, Die Latinisierung Hispanien, in: ANRW I, 1, Berlin, 1972, 462-500. Open Google Scholar
  277. A. Garcia y Bellido, Valencia colonia Romana, in: Boletin Real Academia de la Historia 169 (1972) 247-262. Open Google Scholar
  278. J. F. Gardner, Being a Roman Citizen, London-New York, 1993. Open Google Scholar
  279. J. F. Gardner, Making Citizens: The Operation of the lex Irnitana, in: L. de Blois (Hrsg.), Administration, Prosopography and Appointment Policies in the Roman Empire, Leiden, 2001, 215-229. Open Google Scholar
  280. P. Garnsey, Septimius Severus and the marriage of soldiers, in: Californian Studies in Classical Antiquity 3 (1970) 45-54. Open Google Scholar
  281. P. Garnsey, Roman Citizenship and Roman Law in the Late Empire, in: S. Swain/M. Edwards (Hrsg.), Approaching Late Antiquity: The Transformation from Early to Late Empire, Oxford, 2006, 133-155. Open Google Scholar
  282. J. Gascou, Duumvirat et Quattuorvirat dans les cités de Narbonnaise, in: Actes du Colloque international d’ épigraphie latines en mémoire de Attilio Degrassi, Roma, 1991, 547-563. Open Google Scholar
  283. J. Gascou, La carrière des magistrats dans les villes latines de la Gaule Narbonnaise, in: A. Chastagnol/S. Demougin/C. Lepelley, Splendidissima civitas, Paris, 1996, 119-131. Open Google Scholar
  284. J. Gascou, Hadrien et le droit latin, in: ZPE 127 (1999) 294-300. Open Google Scholar
  285. J. Gaudemet, L’ étranger au Bas-Empire, in: L’étranger, I, Recueils de la Société Jean Bodin 9, Bruxelles, 1958, 209-235. Open Google Scholar
  286. W. Gawantka, Isopolitie. Ein Beitrag zur Geschichte der zwischenstaatlichen Beziehungen in der griechischen Antike, München, 1975. Open Google Scholar
  287. M. Genovese, Duarum civitatum civis noster esse iure civili nemo potest (Balb. 11, 28): visione ciceroniana e sua rispondenza al contesto storico giuridico della tarda repubblica, in: Studi Luigi Arcidiacono IV, Torino, 2010, 1591-1637. Open Google Scholar
  288. C. Giachi, La Tabula Banasitana: Cittadini e Cittadinanza ai confini dell' Impero, in: C. Tristano/S. Allegria (Hrsg.), Civis Civitas, Atti del Seminario internazionale Siena-Montepulciano, 10.- 13. Luglio, 2008, Montepulciano, 2009; 71-84. Open Google Scholar
  289. K-J. Gilles, Der Trierer Goldschatz. Das Münzkabinett im Rheinischen Landesmuseum Trier, Theiss Museumsführer, 2014. Open Google Scholar
  290. F. Gilliam, The Minimum subject to the vicesima hereditatium, in AJPh 73 (1952) 397f. Open Google Scholar
  291. M. Gimenez-Candela, Bemerkungen über Freilassungen in consilio, in: SZ 113 (1996) 64-87. Open Google Scholar
  292. A. Giovannini, Die Tabula Heracleensis: Neue Interpretation und Perspektiven, Teil II: Die lex Iulia municipalis, in: Chiron 38 (2008) 47-61. Open Google Scholar
  293. L. Girdvainyte, Law and Citizenship in Roman Achaia, Continuity and Change, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Oxford, 2020, 210-242. Open Google Scholar
  294. F. Glaser, Teurnia, in: Šašel Kos/P. Scherrer, The Autonomous Towns of Noricum and Pannonia - Die autonomen Städte in Noricum, 135-147. Open Google Scholar
  295. W. Goffard, Barbarians and Romans, A. D. 418-584, The Techniques of Accommodation, Princeton, 1980. Open Google Scholar
  296. J. Gonzales, The lex Irnitana: A new copy of the Flavian municipal law, in: JRS 76 (1986) 147-243. Open Google Scholar
  297. R. Gonzalez Fernandez/S. Fernandez Ardanaz, Algunas cuestiones en torno a la promulgátión de la Constitutio Antoniniana, in: Gerion 28 (2011) 157-191. Open Google Scholar
  298. C. E. Goodfellow, Roman citizenship: A study of its territorial and numerical expansion from the earliest time to the death of Augustus, Dissertation, Lancaster, 1935. Open Google Scholar
  299. A. Grandazzi, Urbs. Roms Weg zur Weltmetropole, Darmstadt, 2019. Open Google Scholar
  300. E. L. Grasmück, Exilium, Untersuchung zur Verbannung in der Antike, Paderborn, 1978. Open Google Scholar
  301. H. Grassl, Neue Beiträge zu den Stadtrechtsfragmenten aus Lauriacum, in: Tyche 18 (2003) 1-4. Open Google Scholar
  302. E. M. Greene, Conubium cum uxoribus: wives and children in the Roman military diplomas, in: Journal of Roman Archeology 28 (2015) 125-159. Open Google Scholar
  303. F. Grelle, L’autonomia cittadina fra Traiano e Adriano, Napoli, 1972. Open Google Scholar
  304. G. Grevesmühl, Die Gläubigeranfechtung nach klassischem römischen Recht, Göttingen, 2003. Open Google Scholar
  305. E. Groag, s. v. „Norbanus (8)“, in: PWRE XVII, 1, (1936) 931f. Open Google Scholar
  306. N. Grotkamp, Migranten vor Gericht, Die Debatte zum antiken Kollisionsrecht aus dem Blickwinkel von internationalem Privatrecht und europäischer Privatrechtsvereinheitlichung, in: P. Sänger/R. Ast (Hrsg.), Minderheiten und Migration in der griechisch-Römischen Welt. Politische, rechtliche, religiöse und kulturelle Aspekte. Paderborn, 2016, 141-152. Open Google Scholar
  307. A. Guarino, Le Origini quiritarie, Napoli, 1973. Open Google Scholar
  308. A. Guarino, La coerenza di Publio Mucio, Napoli, 1981, 97-107. Open Google Scholar
  309. A. Guarino, Storia del Diritto Romano, 12. Aufl., Napoli, 1998. Open Google Scholar
  310. H. Guillaud, Étude sur la vicesima hereditatium, Thèse Paris, 1895. Open Google Scholar
  311. M. Guerrero, El praemium civitatis en la lex Acilia repetundarum, in: Diritto e Storia 12 (2014). Open Google Scholar
  312. S. Günther, Die Einführung der Römischen Erbschaftssteuer (vicesima hereditatium), in: Münsterische Beiträge zur Antiken Handelsgeschichte 24 (2004) 1-30. Open Google Scholar
  313. S. Günther, „Vectigalia nervos esse rei publicae“ Die indirekten Steuern in der Römischen Kaiserzeit von Augustus bis Diocletian = Philippika, Marburger Altertumskundliche Abhandlungen, 26, Wiesbaden 2008. Open Google Scholar
  314. U. Hackl, Die Bedeutung der popularen Methoden von den Gracchen bis Sulla im Spiegel der Gesetzgebung des jüngeren Livius Drusus, in: Gymnasium 94, 1987, 109-127. Open Google Scholar
  315. T. Haeck, The quinquennales in Italy, Social Status of Roman Municipal Magistrats, in: Latomus 64 (2005) 601-618. Open Google Scholar
  316. R. Haensch, Das Statthalterarchiv, in: SZ 109 (1992) 209-317. Open Google Scholar
  317. R. Haensch, Zur Konventsordnung in Ägypten und den übrigen Provinzen des Römischen Reiches, in: B. Kramer et al. Akten des 21. Internationalen Papyrologenkongresses, Berlin, 13. - 19.8.1995, I, Stuttgart/Leipzig, 1997, 320-391. Open Google Scholar
  318. F. Hampl, Zur Römischen Kolonisation in der ausgehenden Republik und des frühen Prinzipats, in: Rheinisches Museum 95 (1952) 52-78. Open Google Scholar
  319. M. H. Hansen, The Athenian Democracy in the Age of Demosthenes, 2. Aufl., London, 1999. Open Google Scholar
  320. Th. Hantos, Das Römische Bundesgenossensystem in Italien, München, 1983. Open Google Scholar
  321. K. Harper, Fatum. Das Klima und der Untergang des Römischen Reiches, München, 2020; Open Google Scholar
  322. K. Harter-Uibopuu, Die Anlassverfahren für die Appellationen an Mark Aurel (Athen EM 13366), in: SZ 125 (2009) 214-250. Open Google Scholar
  323. K. Harter-Uibopuu/Th. Kruse, Studien zum Gnomon des Idios Logos - Beiträge zum 3. Wiener Kolloquium zur antiken Rechtsgeschichte, Wien, 2021. Open Google Scholar
  324. M. Heath, Menander a Rhetor in Context, Oxford, 2004. Open Google Scholar
  325. P. Heather, Goths and Romans, Oxford, 1991. Open Google Scholar
  326. H. Heinen, Geschichte des Hellenismus. Von Alexander bis Kleopatra, 3. aktualisierte Aufl., München, 2013. Open Google Scholar
  327. I. Heines, Blood of the Provinces: the Roman ‘auxilia’ and the Making of Provincial Society from Augustus to the Severans, Oxford, 2013. Open Google Scholar
  328. M. Helfberend, Kommentar zu Ciceros Rede Pro Lucio Cornelio Balbo, Düsseldorf, 2017. Open Google Scholar
  329. B. Hensellek, Bürgerrechtsverleihungen an römische Flottensoldaten, Wien, 2011. Open Google Scholar
  330. G. Henzen, Sui curatori delle città antiche, in: Annali dell’ istituto di corrispondenza archeologica, Roma, 1851, 5-35. Open Google Scholar
  331. P. Hermann, Überlegungen zur Datierung der „Constitutio Antoniniana“, in: Chiron 2 (1972) 519-530. Open Google Scholar
  332. E. v. Herzog, Geschichte und System der Römischen Staatsverfassung II, 2, Leipzig, 1891. Open Google Scholar
  333. O. Hirschfeld, Zur Geschichte des Rechts der Latiner, in: O. Bennfeld/O. Hirschfeld (Hrsg.), Festschrift zum 50. Gründungsjubiläum des Archäologischen Instituts in Rom, Wien, 1879. Open Google Scholar
  334. O. Hirschfeld, Die kaiserlichen Verwaltungsbeamten bis auf Diocletian, 2. Aufl., Berlin, 1906. Open Google Scholar
  335. M. Hirt, In search of Junian Latins, in: Historia 67 (2018) 288-312, bes. 288-290. Open Google Scholar
  336. P. A. Holder, Auxiliary deployment in the reign of Hadrian, in: J. J. Wilkes (Hrsg.), Documenting the Roman Army: Essays in Honour of Margaret Roxan, London, 2003, 101-145. Open Google Scholar
  337. P. A. Holder, Auxiliary deployment in the reign of Trajan, in: Dacia 50 (2006) 141-174. Open Google Scholar
  338. P. A. Holder, Observations on auxiliary diplomas from Vespasian to Commodus, in: M. A. Speidel/H. Lieb, Militärdiplome, Stuttgart, 2007, 105-163. Open Google Scholar
  339. P. A. Holder, Studies in the Auxilia from Augustus to Trajan, Oxford, 1980. Open Google Scholar
  340. E. Hölder, Zur Frage vom gegenseitigen Verhältniss der lex Aelia Sentia und Iunia Norbana, in SZ 6 (1885) 205-225. Open Google Scholar
  341. K.-J. Hölkeskamp, Senat und Volkstribunat im frühen 3. Jh. v. Chr., in: W. Eder (Hrsg.), Staat und Staatlichkeit in der frühen Römischen Republik. Akten eines Symposiums, 12. -15. Juli 1988, Freie Universität Berlin, Stuttgart, 1990, 437–457. Open Google Scholar
  342. B. Holtheide, Römische Bürgerrechtspolitik und Römische Neubürger in der Provinz Asia, Freiburg, 1983. Open Google Scholar
  343. T. Honoré, Tribonian, London, 1978. Open Google Scholar
  344. T. Honoré, Emperors and Lawyers, 2. Aufl., Oxford, 1994. Open Google Scholar
  345. T. Honoré, Ulpian, Pioneer of Human Rights, 2. Aufl., Oxford, 2002. Open Google Scholar
  346. H. Honsell/T. Mayer-Maly/W. Selb, Römisches Recht, Berlin u. weitere, 1987. Open Google Scholar
  347. H. Horn, Foederati: Untersuchungen zur Geschichte ihrer Rechtsstellung im Zeitalter der Römischen Republik und des frühen Principats, Diss. Frankfurt, 1930. Open Google Scholar
  348. H. Horstkotte, Dekurionat und römisches Bürgerrecht nach der lex Irnitana, in: ZPE 78 (1989) 166-177. Open Google Scholar
  349. E. Hudeczek, Flavia Solva, in: Šašel Kos/P. Scherrer, The Autonomous Towns of Noricum and Pannonia - Die autonomen Städte in Noricum und Pannonien = Situla 40 Ljubljana, 2002, 203-212. Open Google Scholar
  350. Chr. Hülsen, s. v. „Cora“, in: PWRE IV 1 (1900) 1216f. Open Google Scholar
  351. M. Humbert, Libertas, id est Civitas: Autour d’ un conflit négatif de citoyennetés au II s. avant J.-C., in: Mélanges de l’ École Française de Rome 88 (1976) 212-242. Open Google Scholar
  352. M. Humbert, Municipium et civitas sine suffragio, L’organisation de la conquête jusqui’à la guerre sociale, Rome, 1978. Open Google Scholar
  353. M. Humbert, Le droit latin impérial: cités latines ou citoyenneté latine? in: Ktema 6 (1981) 207-226. Open Google Scholar
  354. M. Humbert, Le tribunat de la pèbe et le tribunal du peuple: remarques sur l’histoire de la provocatio ad populum, in: MEFR 100 (1988) 431-503. Open Google Scholar
  355. M. Humbert, Le conubium des patriciens et des plébéiens: une hypothèse, in: Études Jean Gaudemet, Paris, 1999, 282-303. Open Google Scholar
  356. M. Humbert, Le status civitatis, identité et identification du civis romanus, in: A. Corbino/M. Humbert/G. Negri (Hrsg.), Homo, caput, persona, la costruzione giuridica dell’ identità nell’ esperienza romana, dall’ epoca di Plauto a Ulpiano, Pavia, 2010, 139ff. Open Google Scholar
  357. F. Hurlet, Justice, Respublica and Empire: Subsidiarity and Hierarchy in the Roman Empire, in: O. Hekster/K. Verboven (Hrsg.), The Impact of Justice on the Roman Empire, Leiden, 2019, 122-137. Open Google Scholar
  358. Ph. E. Huschke, Iurisprudentiae Anteiustinianae quae supersunt, Leipzig, 1874. Open Google Scholar
  359. U. Huttner, Latin Law in Greek Cities, in: K. Czajkowski/B. Eckhardt/M. Strothmann, Law in the Roman Provinces, Oxford, 2020, 137-156. Open Google Scholar
  360. A. Imrie, The Antonine Constitution. An Edict for the Caracallan Empire, Leiden-Boston, 2018. Open Google Scholar
  361. M. Indra, Status quaestio, Studien zum Freiheitsprozess, Berlin, 2011. Open Google Scholar
  362. E. Isayev, Citizens among Outsiders in Plautus’s Roman Cosmopolis, in: L. Cecchet/A. Busetto (Hrsg.), Citizens in the Graeco-Roman World. Aspects of Citizenship from the Archaic Period to AD 212, Leiden, 2017, 135-154. Open Google Scholar
  363. E. Isayev, Migration, Mobility and Place in Ancient Italy, Cambridge 2017. Open Google Scholar
  364. H. Jakobsmeier, Die Gallierrede des Claudius aus dem Jahre 48 n. Chr., München, 2019. Open Google Scholar
  365. A. H. M. Jones, Another Interpretation of the Constitutio Antoniniana, in: JRS 26 (1936) 223-235. Open Google Scholar
  366. A. H. M. Jones, The Later Roman Empire 284-602. A Social, Economic and Administrative Survey, 3 Bände, Oxford, 1964. Open Google Scholar
  367. Chr. P. Jones, The Roman World of Dio Chrisostom, Cambridge-Mass, 1978. Open Google Scholar
  368. Chr. P. Jones, Juristes romains dans l’ Orient grec, in: Comptes rendus des séances de l’Académie des Inscriptions et Belles - Lettres, 151 (2007) 1331-1359. Open Google Scholar
  369. Chr. P. Jones, Joys and Sorrows of Multiple Citizenship: The Case of Dio Chrysostom, in: A. Heller/A.-V. Pont, Patrie d’origine et patries électives: les citoyennetés multiples dans le monde grec d’époque romaine, Bordeaux, 2012, 213-219. Open Google Scholar
  370. J. H. Jung, Das Eherecht der römischen Soldaten, in: ANRW II/14, Berlin, 1992, 302-346. Open Google Scholar
  371. G. Kantor, Local Law in Asia Minor after the Constitutio Antoniniana, in: C. Ando, Citizenship and Empire in Europe, 200-1900, Wiesbaden, 2015, 45-62. Open Google Scholar
  372. O. Karlowa, Römische Rechtsgeschichte I, Leipzig, 1885. Open Google Scholar
  373. M. Kaser, Die Typen der römischen Bodenrechte in der späteren Republik, in: SZ 62 (1942) 1-81. Open Google Scholar
  374. M. Kaser, Zur Geschichte der capitis deminutio, in: Iura 3 (1952) 48-89. Open Google Scholar
  375. M. Kaser, Vom Begriff des commercium, in: Studi; V. Arangio-Ruiz II, Napoli, 1953, 131-167. Open Google Scholar
  376. M. Kaser, Römisches Privatrecht I, München, 2. Aufl., 1971. Open Google Scholar
  377. M. Kaser, Altrömisches Eigentum und „usucapio”, in: SZ 105 (1988) 122-164. Open Google Scholar
  378. M. Kaser, Ius gentium, Köln-Weimar-Wien, 1993. Open Google Scholar
  379. M. Kaser/K. Hackl, Das Römische Zivilprozessrecht, München, 1996. Open Google Scholar
  380. M. Kaser/R. Knütel/S. Lohsse, Römisches Privatrecht, München, 22. Aufl., 2021. Open Google Scholar
  381. J. G. Keenan, The Name Flavius and Aurelius as Status Distinctions in Late Roman Egypt, in: ZPE 11 (1973) 33-63. Open Google Scholar
  382. F. L. v. Keller, Semestrium ad Marcum Tullium Ciceronem, Zürich, 1842-1850. Open Google Scholar
  383. J. M. Kelly, Princeps Iudex, Eine Untersuchung zur Entwicklung und zu den Grundlagen der kaiserlichen Gerichtsbarkeit, Weimar, 1957. Open Google Scholar
  384. G. P. Kelly, A History of Exile in the Roman Republic, Cambridge, 2006. Open Google Scholar
  385. A. Kemezis, Beyond City Limits: Citizenship and Authorship in Imperial Greek literature, in: J. Berthelot/J. J. Price, In the Crucible of the Empire, the Impact of Roman Citizenship upon Greeks, Jews and Christians, Leuven, 2019. Open Google Scholar
  386. S. Kendal, The Struggle for Roman Citizenship, Romans, Allies and the Wars of 91-77 BCE, Piscataway, 2013. Open Google Scholar
  387. J. B. Keune, s. v. „Iuvavum“, in PWRE X/2 (1919) 1349-1355. Open Google Scholar
  388. H-J. Klauck Dion von Prusa, Olympische Rede, 2. Aufl., Darmstadt, 2002. Open Google Scholar
  389. R. Klein, Die Romrede des Aelius Aristides, Darmstadt, 1981. Open Google Scholar
  390. G. Klingenberg, Die Frau im römischen Abgaben- und Fiskalrecht, in: RIDA 30 (1983) 141-150. Open Google Scholar
  391. Chr. Kokkinia, Die Opramoas-Inschrift von Rhodiapolis, Bonn, 2000. Open Google Scholar
  392. W. Kolbe, Das griechische Bundesbürgerrecht der hellenistischen Zeit, in: SZ 49 (1929) 129ff. Open Google Scholar
  393. F. Kniep, Gai. Institutionum Commentarius primus, Jena, 1911, 152-154. Open Google Scholar
  394. Chr. Kokkinia, Die Opramoas-Inschrift von Rhodiapolis, Bonn, 2000. Open Google Scholar
  395. E. Koops, Moschis’case. On the Execution of Fiscal Debts and the beneficium excussionis, in: RIDA 80 (2012) 279-310. Open Google Scholar
  396. E. Koops, Junian Latins and the Struggle for Citizenship, in: G. de Kleijn/S. Benoist (Hrsg.), Integration in Rome and in the Roman World, Leiden, 2014, 105-126. Open Google Scholar
  397. E. Koops, Masters and Freedmen: Junian Latins and the Struggle for Citizenship, in: G. de Kleijn, S. Benoist, Integration in Rome and the Roman World, Leiden, 2014, 105-126. Open Google Scholar
  398. E. Kornemann, s. v. „coloniae“, in PWRE IV (1900) 511-588. Open Google Scholar
  399. H. Kornhardt, Postliminium in republikanischer Zeit, in: SDHI 19 (1953). Open Google Scholar
  400. W. J. Kosior, Age Limits in the Service of the Roman Army - lex Aelia Sentia and lex Visellia, in: Studia Iuridica Lublinensia 38 (2019) 25-39. Open Google Scholar
  401. J. Kracker/M. Scholz, Zur Reaktion auf die Constitutio Antoniniana und zum Umfang der Bürgerrechtsverleihungen anhand des kaiserlichen Familiennamens Aurelius, in: B. Pferdehirt/M. Scholz (Hrsg.), Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen, Mainz, 2012, 67-75. Open Google Scholar
  402. K. Kraft, Zum Bürgerrecht der Soldatenkinder, in: Historia 10 (1961) 120-126. Open Google Scholar
  403. S. Krauter, Bürgerrecht und Kultteilnahme. Politische und kultische Rechte und Pflichten in griechischen Poleis, Rom und antikem Judentum, Berlin/New York, 2004. Open Google Scholar
  404. A. Kränzlein, Fragen des kaiserzeitlichen Städtewesens aufgrund neuer Funde auf der iberischen Halbinsel, in: FS H. Baltl, Graz, 1988. Open Google Scholar
  405. A. Kränzlein, Statuswechsel nach der lex Irnitana, in: C. Slapnicar, Tradition und Fortentwicklung im Recht, FS U. v. Lübtow zum 90. Geb., Berlin, 1990, 45-51. Open Google Scholar
  406. B. Kreiler, Wann wurde die colonia Valentia in der Gallia Narbonensis gegründet? In: Latomus 71 (2012) 224-227. Open Google Scholar
  407. D. Kremer, Ius Latinum, Le concept de droit latin sous la République et l’ Empire, Paris, 2006. Open Google Scholar
  408. P. Kretschmar, Zur Auslegung von Varro, de lingua Latina VII, 105, in: SZ 30 (1909) 62-64. Open Google Scholar
  409. P. Kritzinger, Das Römische Steuersystem in der Kaiserzeit, in: Marburger Beiträge zur Antiken Handels-. Wirtschafts- und Sozialgeschichte 36 (2018) 89-144. Open Google Scholar
  410. Th. Kruse, Bevölkerungskontrolle, Statuszugang und Archivpraxis im Römischen Ägypten, in: M. Faraguna, Archives and Archival Documents in Ancient Societies, Trieste, 2013. Open Google Scholar
  411. P. A. Kuhlmann, Die Giessener literarischen Papyri und die Caracalla Erlasse, Edition, Übersetzung und Kommentar in: Berichte und Arbeiten aus der Universitätsbibliothek und dem Universitätsarchiv Giessen, 46, Giessen, 1994. Open Google Scholar
  412. P. Kuhlmann/T. Barnes, Die Constitutio Antoniniana: Der Bürgerrechtserlass von 212, in: B. Pferdehirt/M. Scholz (Hrsg.), Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen Mainz, 2012, 45-50. Open Google Scholar
  413. W. Kunkel, Herkunft und soziale Stellung der Römischen Juristen, Weimar, 1952. Open Google Scholar
  414. W. Kunkel, s. v. „Quaestio“, in: PWRE XXIV/1 (1963) 719-786. Open Google Scholar
  415. W. Kunkel, Die Römischen Juristen - Herkunft und soziale Stellung, Weimar, 2. Aufl., 1967. Open Google Scholar
  416. W. Kunkel, Die Römischen Juristen, Neudruck Köln-Weimar-Wien, 2001. Open Google Scholar
  417. W. Kunkel/M. Schermaier, Römische Rechtsgeschichte, Böhlau/UTB Köln-Weimar-Wien, 14. Aufl., 2005. Open Google Scholar
  418. W. Kunkel/R. Wittmann, Staatsordnung und Staatspraxis der Römischen Republik. Zweiter Abschnitt: Die Magistratur, München, 1995. Open Google Scholar
  419. B. Kupisch, Die römische Frau im Geschäftsleben. Ein Anwendungsbeispiel: Ulpian/Julian/Marcellus D. 16, 1, 8, 2, in: Festschrift für B. Großfeld zum 65. Geburtstag, Heidelberg, 1999, 659-670. Open Google Scholar
  420. U. Laffi, Adtributio e contributio, Problemi del sistema politico-amministrativo dello Stato romano. Studi di lettere, storia e filosofia pubblicati dalla Scuola Normale Superiore di Pisa, XXXV, Pisa, 1966. Open Google Scholar
  421. U. Laffi, La definizione di „municipium“ in Paolo-Festo (155 L), in: Athenaeum 63 (1985) 131-135. Open Google Scholar
  422. U. Laffi, La colonizzazione Romana tra la guerra Latina e l’età dei Gracchi: Aspetti istituzionali, in: Dialoghi di archeologia, 6 (1988) 23-33. Open Google Scholar
  423. U. Laffi, Il sistema di alleanze italico, in: E. Gabba/A. Schiavone, Storia di Roma II/1, Torino, 1990, 285-304. Open Google Scholar
  424. U. Laffi, Sull’ esegesi di alcuni passi di Livio relativi ai rapporti tra Roma e gli alleati latini ed italici nel primo quarto del II secolo A. C., in: Studi di storia romana e di diritto, Roma, 2001, 45-84. Open Google Scholar
  425. U. Laffi, Le espulsioni da Roma di immigrati provenienti da comunità latine italiche in età repubblicana, in: Athenaeum 105 (2017) 85-105. Open Google Scholar
  426. U. Laffi, Perdere la cittadinanza romana, in: Index 46 (2018) 1-29. Open Google Scholar
  427. F. Lamberti, „Tabulae Irnitanae“. Municipalità e „Ius Romanorum“, Napoli, 1993. Open Google Scholar
  428. F. Lamberti, Percorsi della cittadinanza romana dalle origini alla tarda repubblica, in: B. Periñan Gomez, Derecho, Persona y Ciudadania, Madrid, 2010, 17-32. Open Google Scholar
  429. F. Lamberti, Su alcune distinzioni riguardo all'età dell'impubere nelle fonti giuridiche romane, in AA. VV., Scritti di storia per Mario Pani, Bari, 2011, 211-236. Open Google Scholar
  430. F. Lamberti, Capacità di „fari/intellegere”, e minore età nelle fonti giuridiche classiche e tardoantiche, in: Iuris Antiqui Historia 4 (2012) 29-52. Open Google Scholar
  431. F. Lamberti, Bürger (cives) und Nichtbürger (peregrini), in: U. Babusiaux/Chr. Baldus/W. Ernst/F.-St. Meissel/J. Platschek/Th. Rüfner (Hrsg.), Handbuch des Römischen Privatrechts I, § 26 (687-717), Tübingen, 2023. Open Google Scholar
  432. L. Lange, Römische Alterthümer II, 3. Aufl., Berlin, 1879. Open Google Scholar
  433. S. Lape, Race and Citizen Identity in the Classical Athenian Democracy, Cambridge, 2010. Open Google Scholar
  434. M. Lavan, The Spread of Roman Citizenship 14-212 CE: Quantification in the Face of High Uncertainty, in: Past and Present 230 (2016) 3-46. Open Google Scholar
  435. M. Lavan, The Army and the Spread of Roman Citizenship, in: JRS 109 (2019) 27-69. Open Google Scholar
  436. M. Lavan, The foundation of empire? The Spread of Roman Citizenship from the fourth Century BCE to the third Century CEB, in: K. Berthelot/J. Price, In the Crucible of Empire, The Impact of Roman Citizenship upon Greeks, Jews, Christians, Leuven, 2019, 21-54. Open Google Scholar
  437. I. Lazar, Celeia, in: Šašel Kos/P. Scherrer, The Autonomous Towns of Noricum and Pannonia - Die autonomen Städte in Noricum und Pannonien, Ljubljana, 2002, 71-100. Open Google Scholar
  438. W. D. Lebeck, La lex Lati di Domiziano (Lex Irnitana), in: Atti del convegno internazionale „Il latino del diritto“, Roma, 1994, 151-182. Open Google Scholar
  439. W. D. Lebeck, Die munizipalen Curien oder Domitian als Republikaner: Lex Lati (Tab. Irn.) Paragraph 50 (?) und 51, in: ZPE 107 (1995) 135-194. Open Google Scholar
  440. O. Lenel, Palingenesia Iuris Civilis, Leipzig, 1898. Open Google Scholar
  441. O. Lenel/J. Partsch, Zum sog. Gnomon des Idios Logos, in: Sitzungsberichte Heidelberger Akademie der Wissenschaften, Philosophisch-Historische Klasse 1. Abhandlung (1920). Open Google Scholar
  442. P. Le Roux, Municipes et droit Latin en Hispania sous l’ Empire, in: RHDFE 64 (1986) 325-350. Open Google Scholar
  443. P. Le Roux, Rome et le droit latin, in: RHDFE 76 (1998) 315-341. Open Google Scholar
  444. P. Le Roux, La ville romaine en Hispania, in: Espagnes romaines. L’empire dans ses provinces, Rennes, 2014, Bd. 1, 173-188. Open Google Scholar
  445. P. Le Roux, Les colonies et l’institution de la province romaine de Lusitanie, in: P. Le Roux, Espagnes romaines, L’Empire dans ses provinces, Bd. I, Rennes, 2014, 95-111. Open Google Scholar
  446. E. Levy, Libertas und Civitas, in: SZ 78 (1961) 142-172. Open Google Scholar
  447. H. Lewald, Gesetzeskollisionen in der griechischen und Römischen Welt, in: E. Berneker, Zur griechischen Rechtsgeschichte, Darmstadt, 1968. Open Google Scholar
  448. S. Lieberman, Greek and Jewish Palestine: Hellenism in Jewish Palestine, New York, 1994. Open Google Scholar
  449. J. H. W. G. Liebeschuetz, Citizen status and Law in the Roman Empire and the Visigothic Kingdom, in: W. Pohl/H. Reimitz, Strategies of Distinction: The Construction of Ethnic Communities 300-800, Leiden, 1998, 131-152. Open Google Scholar
  450. D. Liebs, Das ius gladii der Römischen Provinzgouverneure in der Kaiserzeit, in: ZPE 43 (1981) 217-223. Open Google Scholar
  451. D. Liebs, Die Jurisprudenz im spätantiken Italien (260-640 n. Chr.), Berlin, 1987 Open Google Scholar
  452. D. Liebs, Sex. Aelius Paetus Catus, in: W. Suerbaum, Die archaische Literatur. Von den Anfängen bis Sullas Tod, München, 2002. Open Google Scholar
  453. D. Liebs, „Ulpiani Regulae - zwei Pseudepigrapha, in: G. Wirth/K.-H. Schwarte/J. Heinrichs (Hrsg.), Romanitas Christianitas, Untersuchungen zur Geschichte und Literatur der Römischen Kaiserzeit, J. Straub zum 70. Geburtstag gewidmet, Berlin, 1982, 282-292. Open Google Scholar
  454. S. Link, Römische Militärdiplome für die ganze Familie, in: ZPE 63 (1986) 185-192. Open Google Scholar
  455. S. Link, … ut optimo iure optimaque lege cives Romani sint. Bürgerrecht, Liturgie- und Steuerfreiheit im Übergang von der Republik zum Prinzipat, in: SZ 112 (1995) 370-384. Open Google Scholar
  456. A. W. Lintott, Provocatio, From the Struggle of the Orders to the Principate, in: ANRW I2, Berlin, 1972. Open Google Scholar
  457. A. W. Lintott, Judicial Reform and Land Reform in the Roman Republic, Cambridge, 1992. Open Google Scholar
  458. A. W. Lintott, Imperium Romanum, Politics and Administration, London-New York, 1993. Open Google Scholar
  459. A. W. Lintott, The Constitution of the Roman Republic, Oxford, 1999. Open Google Scholar
  460. E. Lo Cascio, Le professiones della Tabula Heracleensis e le procedure del census in età cesariana, in: Athenaeum 78 (1990) 287-317. Open Google Scholar
  461. E. Lo Cascio Recruitment and the size of the Roman population from the third to the first century BCE, in: W. Scheidel (Hrsg.), Debating Roman Demography, Leiden-Boston-Köln, 2001, 111-138. Open Google Scholar
  462. L. Lombardi, Dalla fides alla bona fides, Milano, 1961. Open Google Scholar
  463. P. Lopez Barja de Quiroga, Freedmen Social Mobility in Roman Italy, in: Historia 44 (1995) 326-348. Open Google Scholar
  464. P. Lopez Barja de Quiroga, Junian Latins: status and number, in: Athenaeum 86 (1998)133-166. Open Google Scholar
  465. F. Lucrezi, in: F. Amarelli/F. Lucrezi, I processi contro Archia e contro Apuleio, Napoli, 1997. Open Google Scholar
  466. N. Luhmann, Inklusion und Exklusion, in: ders., Soziologische Aufklärung 6, Opladen, 1995, 237-265. Open Google Scholar
  467. G. Luraschi, Sulla data e sui destinatari della „Lex Minicia de Liberis“, in: Studia et Documenta Historiae et Iuris 42 (1976) 431-443. Open Google Scholar
  468. G. Luraschi, Sulle ‘leges de civitate’ (Iulia, Calpurnia, Plautia Papiria), in: SDHI 44 (1978) 321-370. Open Google Scholar
  469. G. Luraschi, Foedus, ius Latii, civitas. Aspetti costituzionali della romanizzazione in Transpadana, Padova, 1979. Open Google Scholar
  470. G. Luraschi, Sui destinatari della c. d. „lex Pompeia de Transpadanis“, in: Seminario Romanistico Gardesano II, Milano, 1980, 269-173. Open Google Scholar
  471. G. Luraschi, Sulle magistrature nelle colonie latine fittizie (a proposito di Frag. Atest. linn. 10-12, in: SDHI 49 (1983) 261-329. Open Google Scholar
  472. G. Luraschi, La questione della cittadinanza nell’ ultimo secolo della Repubblica, in: F. Milazzo, Res Publica e Princeps = Atti Copanello VII, Napoli, 1996, 35-81. Open Google Scholar
  473. J. N. Madvig, Quaestio historica de coloniarum populi Romani iure et condicione, in: Opuscula academica ab ipso collecta, emendata, aucta, Kopenhagen, 1834. Open Google Scholar
  474. A. Maffi, Ricerche sul postliminium, Milano, 1992. Open Google Scholar
  475. J. Majbom Madsen, Cassius Dio, London-Oxford, 2019. Open Google Scholar
  476. Chr. F. Majer, Das römische internationale Privatrecht, Stuttgart, 2017. Open Google Scholar
  477. G. Mancini, Cives Romani municipes Latini, Teramo, 1997. Open Google Scholar
  478. G. Mancini, Ius Latii e ius adipiscendae civitatis Romanae nella lex Irnitana, in: Index 18 (1990) 367-388. Open Google Scholar
  479. G. Mancuso, Brevissime note in tema di acquisto illegale della cittadinanza e di immigrazione clandestine a Roma durante la repubblica, in: Studi Talamanca V (2001). Open Google Scholar
  480. V. Marotta, Ulpiano e l’impero I, Napoli, 2000. Open Google Scholar
  481. V. Marotta, Ulpiano e l’impero II; Studi sui libri de Officio Proconsulis e la loro fortuna tardoantica, Napoli, 2004. Open Google Scholar
  482. V. Marotta, La cittadinanza Romana in età imperiale (Secoli I-III d.C.), Una sintesi, Torino, 2009. Open Google Scholar
  483. V. Marotta, Egizi e cittadinanza romana, in: Cultura giuridica e diritto vivente V (2014) 1-21. Open Google Scholar
  484. V. Marotta, Doppia Cittadinanza e pluralità degli ordinamenti. La Tabula Banasitana e il Papiro di Giessen 40 col. I, in: E. Chevreau/C. Masi Doria/J. M. Rainer, Liber amicorum. Mélanges en l’honneur de Jean-Pierre Coriat, Paris, 2019, 551-570. Open Google Scholar
  485. A. J. Marshall, Pompey’s Organization of Bithynia-Pontus: Two Negelcted Texts, in: JRS 58 (1968) 103-109. Open Google Scholar
  486. C. Masi Doria, Civitas Operae Obsequium, Napoli, 1993. Open Google Scholar
  487. C. Masi Doria, Bona libertorum. Regimi giuridici e realtà sociali, Napoli, 1996. Open Google Scholar
  488. C. Masi Doria, La Latinitas Iuniana, Aspetti patrimoniali, in: Gerion 36 (2018) 555-571. Open Google Scholar
  489. C. Masi Doria, Libertae Iunianae. Donne ai margini dello status libertino, in P. Pavon, Marginacia y mujer en el imperio romano, Roma, 2018, 335-362. Open Google Scholar
  490. R. Mathisen, Peregrini, Barbari, and Cives Romani: Concepts of Citizenship and the Legal Identity of Barbarians in Later Roman Empire, in: Amercian Historical Review 111 (2006) 1011-1040. Open Google Scholar
  491. R. Mathisen, Marriages between Romans and Barbarians, In: JRS (2009) 140-155. Open Google Scholar
  492. R. Mathisen, Provinciales, Gentiles and Marriages between Romans and Barbarians in the Late Roman Empire, in: JRS 99 (2009) 140-155. Open Google Scholar
  493. R. Mathisen, Becoming Roman, Becoming Barbarian, Roman citizenship and the assimilation of barbarians in the later Roman world, in: U. Bosma/G. Kessler/L. Lucassen, Migration and Membership Regimes in Global and Historical Perspective, An introduction, Leiden, 2013, 191-217. Open Google Scholar
  494. R. Mathisen, Barbarian Immigration and Integration in the late Roman Empire: The Case of Barbarian Citizenship, In: P. Sänger (Hrsg.), Minderheiten und Migration in der griechisch-römischen Welt, Paderborn, 2016, 153-164. Open Google Scholar
  495. D. Mattiangeli, La constitutio Antoniniana e la sua problematica. Una nuova analisi „evoluzionista“ di tale provedimento, in: Studia Prawonoustrojowe 12 (2010) 133-149. Open Google Scholar
  496. D. Mattiangeli, Romanitas, latinitas, peregrinitas, uno studio essenziale sui principi del diritto costituzionale romano, Roma, 2010. Open Google Scholar
  497. D. Mattiangeli, I privilegi delle Vestali e l’utilizzo sociale e politico di una funzione „religiosa“, in: F. Sturm et alii, Liber Amicorum Guido Tsuno, Frankfurt, 2013, 225-249. Open Google Scholar
  498. H. Mattingly, The Extortion Law oft the Tabula Bembina, in: JRS 60 (1970) 154-168. Open Google Scholar
  499. C. Martinez Lopez, Amatissima civium suorum: Matronazgo civico en el Occidente romano, in: Arenal 18 (2011) 277-307. Open Google Scholar
  500. S. Mazzarino, L’ impero romano, Bari-Roma, 1973. Open Google Scholar
  501. S. Mazzarino, L’Impero romano II, Roma-Bari, 1986. Open Google Scholar
  502. D. Medicus, Zur Geschichte des Senatus Consultum Velleianum, Köln/Graz, 1957. Open Google Scholar
  503. Chr. Meier, Res publica amissa, 3. Aufl., Frankfurt, 1997. Open Google Scholar
  504. M. Meier, Geschichte der Völkerwanderung, München, 2019. Open Google Scholar
  505. K. Meister, Der Hellenismus, Kultur- und Geistesgeschichte, Stuttgart, 2016. Open Google Scholar
  506. F. Mercogliano, Tituli ex corpore Ulpiani, Storia di un testo, Camerino, 1997. Open Google Scholar
  507. A. Merlino, Montesquieu: Eine Perspektive, Berlin, 2019. Open Google Scholar
  508. E. Meyer, Caesars Monarchie und der Principat des Pompeius, Stuttgart-Berlin, 1922. Open Google Scholar
  509. P. M. Meyer, Drei Erlasse Caracallas aus den Jahren 221 und 215, in: Griechische Papyri im Museum des Oberhessischen Geschichstsvereins zu Giessen, Leipzig/Berlin, 1910, 25-33. Open Google Scholar
  510. R. Miglbauer, Ovilavis, in: Šašel Kos/P. Scherrer, The Autonomous Towns of Noricum and Pannonia - Die autonomen Städte in Noricum und Pannonien = Situla 40 Ljubljana, 2002, 245-256. Open Google Scholar
  511. E. Migliario, Gentes foederatae, per una riconsiderazione dei rapporti romano-berberi in Mauretania Tingitana, in: Rendiconti dell’ Accademia dei Lincei, ser. IX, vol. X, fasc. 3 (1999) 427-461. Open Google Scholar
  512. F. Millar, The date of the Constitutio Antoniniana, in: Journal of Egyptian Archaeology 48 (1962) 124-131. Open Google Scholar
  513. F. Millar, Triumvirate and Principate, in JRS 63 (1973) 50-67. Open Google Scholar
  514. F. Millar, The Emperor in the Roman World, New York, 1977, 630-635. Open Google Scholar
  515. F. Millar, The Greek East and Roman Law: the dossier of M. Cn. Licinius Rufinus, in: JRS 89 (1999) 90-108. Open Google Scholar
  516. P. van Minnen, Three Edicts of Caracalla? A New Reading of P. Giss. 40, in: Chiron 46 (2016) 205-221. Open Google Scholar
  517. M. Mirkovic, Die römische Soldatenehe und der „Soldatenstand“, in: ZPE 40 (1980) 258-271. Open Google Scholar
  518. L. Mitteis, Römisches Privatrecht bis auf die Zeit Diokletians I, Leipzig, 1908. Open Google Scholar
  519. L. Mitteis/U. Wilcken, Grundzüge und Chrestomathie der Papyruskunde, Leipzig/Berlin, 1912. Open Google Scholar
  520. C. Moatti, Immigration and Cosmopolitanization, in: P. Erdkamp, The Cambridge Companion to Ancient Rom, Cambridge, 2013 Open Google Scholar
  521. C. Moatti, The Notion of Res Publica in the Age of Caracalla, in: C. Ando (Hrsg.), Citizenship and Empire in Europe, 200-1900, Wiesbaden, 2015, 63-98. Open Google Scholar
  522. C. Moatti, Migration et droit dans l’Empire Romain, in: E. Lo Cascio/L. E. Tacoma, The Impact of Mobility and Migration in the Roman Empire, Leiden, 2016, 222-245. Open Google Scholar
  523. A. Mocsy, Der Name Flavius als Rangbezeichnung in der Spätantike, in: Akten des IV internationalen Kongresses für griechische und lateinische Epigraphik, Wien, 1964. Open Google Scholar
  524. J. Modrzejewski, La règle de droit dans l’Egypt romain. Etat des questions et perspectives de recherche, in: Proceedings of the Twelfth International Congress of Papyrology, American Studies in Papyrology VII, Toronto, 1970, 317-377. Open Google Scholar
  525. J. Modrzejewski, Loi et coutume dans l’ Égypt grecque et romaine, Oxford, 2014. Open Google Scholar
  526. A. Momigliano, Rezension zu Sherwin-White, The Roman Citizenship, in: JRS 31 (1941) 158. Open Google Scholar
  527. A. Momigliano, Claudius, The Emperor and His Achievement, Cambridge, 1961. Open Google Scholar
  528. Th. Mommsen, Die Römische Tribus, Altona, 1844. Open Google Scholar
  529. Th. Mommsen, Römische Geschichte I, Leipzig, 1854. Open Google Scholar
  530. Th. Mommsen, Römische Geschichte I, 2. Aufl., Berlin, 1856. Open Google Scholar
  531. Th. Mommsen: Die Stadtrechte der latinischen Gemeinden Salpensa und Malaca. In: Abhandlungen der Königlich-Sächsischen Gesellschaft der Wissenschaften, Philologisch-Historische Klasse. Band III, Leipzig 1857, 359-507. Open Google Scholar
  532. Th. Mommsen, Edict des Kaisers Claudius über das Römische Bürgerrecht der Anauner vom J. 46 n. Chr., in: Hermes, Bd. 4, Heft 1 (1870) 99-120. Open Google Scholar
  533. Th. Mommsen, Römisches Staatsrecht II/1, Leipzig, 1877. Open Google Scholar
  534. Th. Mommsen, Römisches Staatsrecht III/1, Leipzig, 1887. Open Google Scholar
  535. Th. Mommsen, Römisches Strafrecht, Leipzig, 1899, 705-732. Open Google Scholar
  536. Th. Mommsen, Latium maius, in: SZ 23 (1902) 46-54. Open Google Scholar
  537. Th. Mommsen, Gaius ein Provinzialjurist, in: Gesammelte Schriften II, Juristische Schriften 2, Berlin, 1905, 26-38. Open Google Scholar
  538. Th. Mommsen, Lex Repetundarum, in: Gesammelte Schriften I: Juristische Schriften, 1. Band, Berlin, 1905, 1-69. Open Google Scholar
  539. Th. Mommsen, Über zwei vom K. Museum erworbene Pergamenblätter aus Ägypten de iudiciis, in: Juristische Schriften II, Berlin, 1905, 68-75. Open Google Scholar
  540. Th. Mommsen, Die Römische Tribuseintheilung nach dem marsischen Krieg, in: Gesammelte Schriften V, 262-267, Berlin, 1908. Open Google Scholar
  541. Th. Mommsen, Schweizer Nachtstudien, in: Hermes 16 (1881) 445-494; auch publiziert in Gesammelte Schriften V, Berlin 1908, 390-437. Open Google Scholar
  542. Ph. Moreau, La mémoire fragile: Falsification et destruction des documents publics au Ier siècle av. J. C., in: S. Demougin (Hrsg.), La mémoire perdue. À la recherche des archives oubliées, publiques et privées de la Rome antique, Paris, 1994, 121-127. Open Google Scholar
  543. C. Mossé, Le citoyen dans la Grèce antique, Paris, 1993. Open Google Scholar
  544. J. L. Mourges, The so-called letter of Domitian at the end of the lex Irnitana, in: JRS 77 (1987) 78-87. Open Google Scholar
  545. H. Mouritsen, Italian Unification. A Study in Ancient and Modern Historiography, London, 1998. Open Google Scholar
  546. H. Mouritsen, The civitas sine suffragio: Ancient Concepts and Modern Ideology, in: Historia 56 (2007) 141-158. Open Google Scholar
  547. H. Mouritsen, The Freedman in the Roman World, Cambridge, 2011. Open Google Scholar
  548. F. Münzer, Die Verhandlung über des Ius honorum der Gallier im Jahre 48, in: FS O. Hirschfeld, Berlin, 1903, 34-40. Open Google Scholar
  549. F. Münzer, s. v. „Perperna“, in: PWRE XIX/1 (1937) 892f. Open Google Scholar
  550. F. Münzer, s. v. „Feriae Latinae“, in: PWRE VI/2 (1942) 2213-2216. Open Google Scholar
  551. C. Nicolet, Le métier de citoyen dans la Rome républicaine, Paris, 1976. Open Google Scholar
  552. G. Nicosia, Studi sulla „Deiectio”, I, Milano, 1965. Open Google Scholar
  553. B. G. Niebuhr, Römische Geschichte I, Berlin, 1811, und 2. Aufl., Berlin, 1827. Open Google Scholar
  554. B. G. Niebuhr, Römische Geschichte II, 2. Aufl., Berlin, 1830. Open Google Scholar
  555. E. Nisoli, Testamentseröffnung im Römischen Recht, Diss. Bern, 1949. Open Google Scholar
  556. D. Nörr, Imperium und Polis in der hohen Prinzipatszeit, München, 1966. Open Google Scholar
  557. D. Nörr, Rezension zu P. Garnsey, Social Status and Legal Privilege in the Roman Empire, in SZ 88 (1971). Open Google Scholar
  558. D. Nörr, Die Fides im Römischen Völkerrecht, Heidelberg, 1991. Open Google Scholar
  559. D. Nörr, Zu den Xenokriten (Rekuperatoren) in der Römischen Provinzialgerichtsbarkeit, in: W. Eck, Lokale Autonomie und Römische Ordnungsmacht in den kaiserlichen Provinzen vom 1. bis 3. Jhdt., München, 1999, 257-301. Open Google Scholar
  560. D. Nörr, Origo, Studien zur Orts-, Stadt- und Reichszugehörigkeit in der Antike, in: TR 31 (1963) 525-600; jetzt auch in T. Chiusi/W. Kaiser/H. D. Spengler (Hrsg.), Dieter Nörr, Historiae Iuris Antiqui, Gesammelte Schriften I, Goldbach, 2003, 338-382. Open Google Scholar
  561. M. Nowak, Wills in the Roman Empire, Warschau, 2015. Open Google Scholar
  562. A. O’ Brien Moore, s. v. „Senatus“, in: PWRE, Suppl. VI, Stuttgart, 1935, 669-800. Open Google Scholar
  563. J. H. Oliver. The Ruling Power: A Study of the Roman Empire in the Second Century after Christ through the Roman Oration of Aelius Aristides, Philadelphia, 1953. Open Google Scholar
  564. J. H. Oliver, On Edict III from Cyrene, in: Hesperia 29 (1960) 324-325. Open Google Scholar
  565. J. H. Oliver, Greek Constitutions of Early Roman Emperors from Inscriptions and Papyri, in: American Philosophical Society, Philadelphia, 1989, Nr. 260, 496-505. Open Google Scholar
  566. J. H. Oliver, Marcus Aurelius: Aspects of Civic and Cultural Policy in the East, Princeton, 1970. Open Google Scholar
  567. J. H. Oliver, Text of the tabula Banasitana, in: AJPH 93 (1972) 336-340. Open Google Scholar
  568. R. Orestano, L’appello civile in diritto Romano, Torino, 1966. Open Google Scholar
  569. A. Pagden, Roman Citizenship, Empire and Challenges of Sovereignty, in: C. Ando, Citizenship and Empire in Europe, Stuttgart, 2016, 246f. Open Google Scholar
  570. A. Palma, Civitas Romana, civitas mundi Saggio sulla cittadinanza romana, Torino, 2020. Open Google Scholar
  571. S. Panciera, La condizione giuridica dei classiarii (e degli equites singulares) in età imperiale. Stato della questione e prospettive di ricerca, in: ders. Epigrafi, Epigrafia, Epigrafisti, II, Rome, 2006, 1411-1414. Open Google Scholar
  572. T. Parsons, Politics and Social Structure, New York, 1969, 252-291. Open Google Scholar
  573. Ch. G. Paulus, Das römische Bürgerrecht als begehrtes Privileg; Cicero verteidigt Aulus Licinius Archias und Cornelius Balbus, in: U. Manthe/J. v. Ungern-Sternberg (Hrsg.), Große Prozesse der römischen Antike, München, 1997, 100-114. Open Google Scholar
  574. D. Peacock, The Roman Period (30 BC-AD 311), in: I. Shaw, The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford-New York, 2000, 422-455. Open Google Scholar
  575. L. Peppe, Civis Romana, Lecce, 2016. Open Google Scholar
  576. B. Periñan Gomez, Apuntes sobre la lex Gellia Cornelia de civitate danda, in: B. Periñan Gomez, Derecho, persona y ciudadania, una experencia juridica comparada, Madrid-Barcelona-Buenos Aires, 2010. Open Google Scholar
  577. B. Periñan Gomez, El Proceso contra Lucius Cornelius Balbus Maior. Estudio Juridico, Madrid, 2011. Open Google Scholar
  578. G. Perl, Die Rede des Kaisers Claudius für die Aufnahme römischer Bürger aus Gallia Comata in den Senat (CIL 13, 1668), in: Philologus 140 (1996), 114-138. Open Google Scholar
  579. A. Petrucci, Colonie romane e latine nel V e IV sec.a. C.: i problemi, in: F. Serrao (Hrsg.), Legge e società nella repubblica romana, II, Napoli, 2000, 8-10, 14f, 152-177. Open Google Scholar
  580. A. Petrucci, Dialettica tra plebe e senato nella deduzione di colonie della seconda metà del IV sec a. C.: Riflessi economico sociali e giuridici, in: F. Serrao (Hrsg.), Legge e Società II, Napoli, 2000, 19-93. Open Google Scholar
  581. B. Pferdehirt, Die Dynastie der Severer, in: B. Pferdehirt/M. Scholz (Hrsg.), Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen, Mainz, 2012, 7-19. Open Google Scholar
  582. B. Pferdehirt, Die steuerlichen Auswirkungen, in: B Pferdehirt/M. Scholz (Hrsg.), Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen, Mainz, 2012, 62-65. Open Google Scholar
  583. B. Pferdehirt/J. Kracker/M. Scholz, Neubürger mit Begeisterung? Die Auswirkungen der Constitutio Antoniniana auf das Individuum, in: Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen Mainz, 2012, 59-61. Open Google Scholar
  584. B. Pferdehirt/J. Kracker/M. Scholz, Zur Reaktion auf die Constitutio Antoniniana und zum Umfang der Bürgerrechtsverleihungen anhand des kaiserlichen Familiennamens Aurelius, in: B. Pferdehirt/M. Scholz (Hrsg.), Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen, Mainz, 2012, 67-77. Open Google Scholar
  585. B. Pferdehirt/M. Scholz (Hrsg.), Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen, Mainz, 2012. Open Google Scholar
  586. B. Pferdehirt/M. Scholz, Die Gründe für die Constitutio Antoniniana und ihre langfristigen Folgen, in: B. Pferdehirt/M. Scholz (Hrsg.), Bürgerrecht und Krise. Die Constitutio Antoniniana 212 n. Chr. und ihre innenpolitischen Folgen, Mainz, 2012, 85-88. Open Google Scholar
  587. A. Pfiffig, Sulla, Etrurien und das Römische Bürgerrecht, in: Grazer Beiträge 8, 1979, 141-152. Open Google Scholar
  588. S. E. Phang, The marriage of Roman soldiers (13 BC - AD 235), Leiden, 2001. Open Google Scholar
  589. H. Philipp, s. v. „Lavinium”, in: PWRE XII/1 (1924) 1007-1012. Open Google Scholar
  590. G. Piccottini, Virunum, in: M. Šašel Kos/P. Scherrer, The Autonomous Towns of Noricum and Pannonia - Die autonomen Städte in Noricum und Pannonien = Situla 40 Ljubljana, 2002, 103-134. Open Google Scholar
  591. A. Piganiol, Les documents cadastraux de la colonie romaine d’ Orange, Paris, 1962. Open Google Scholar
  592. F. Pina Polo, Deportation, Kolonisation, Migration: Bevölkerungsverschiebungen im republikanischen Italien und Formen der Identitätsbildung, in: M. Jehne/R. Pfeilschifter (Hrsg.), Herrschaft ohne Integration? Rom und Italien in republikanischer Zeit, Frankfurt/Main, 2006, 171-206. Open Google Scholar
  593. P. Pinna Parpaglia, Sacra peregrina, civitas Romanorum, dediticii nel Papiro Giessen n. 40, Modena, 1995. Open Google Scholar
  594. J. A. Pintado, Edictum, Municipium y Lex: Hispania en epoca Flavia (69-96 d. C.), Oxford, 2004. Open Google Scholar
  595. D. J. Piper, The ius asdipiscendae civitatis Romanae per magistratum and its effects on Roman Latin Relations, in: Latomus 47 (1988) 59-68. Open Google Scholar
  596. D. Placido Suarez, Tema y variaciones: La ciudadania griega y sus lecturas practicas y teoricas, in: Gerion 28 (2010) 7-20. Open Google Scholar
  597. J. Platschek, Zur Rekonstruktion der bonae fidei iudicia, in: SZ 127 (2010) 275-285. Open Google Scholar
  598. G. Poma, Dionigi di Alicarnasso e la cittadinanza romana, in: MEFRA 101 (1989) 187-205. Open Google Scholar
  599. L. Pons Pujol, Consecuencias juridicas de una masacre: Volubilis, 40/41 d. C., in: Iura 56, (2006/7) 157-174. Open Google Scholar
  600. A. v. Premerstein, Die fünf neu gefundenen Edikte des Augustus aus Kyrene, in: SZ 48 (1928) 419-584. Open Google Scholar
  601. A. v. Premerstein, Die Tafel von Heraklea und die Acta Caesaris, in: SZ 43 (1922) 45-152. Open Google Scholar
  602. G. F. Puchta, Cursus der Institutionen, 1. Band, Leipzig, 1841. Open Google Scholar
  603. G. Pugliese, Riflessioni sull’editto di Cicerone in Cilicia, in: Synteleia V. Arangio-Ruiz II, Napoli, 1964, 972- 986. Open Google Scholar
  604. G. Purpura, Constitutio Antoniniana de civitate (212 d. C) (P. Giess 40 I = FIRA I, 88), in: G. Purpura, Revisione ed integrazione delle Fontes Iuris Romani Anteiustiniani (FIRA) Studi preparatori I Leges, Torino, 2012, 695-724. Open Google Scholar
  605. G. Purpura, Edicta Augusti ad Cyrenenses, in: G. Purpura, Revisione et integrazione delle Fontes Iuris Romani Anteiustiniani (FIRA) Studi preparatori I Leges, Torino, 2012, 433-486. Open Google Scholar
  606. G. Purpura, Epistulae Octaviani Caesaris de Seleuco navarcha, in: G. Purpura, Revisione ed integrazione delle Fontes Iuris Romani Anteiustiniani (FIRA) Studi preparatori I Leges, Torino, 2012, 393-419. Open Google Scholar
  607. G. Purpura, Tabula Banasitana de viritana civitate, in: G. Purpura, Revisione ed integrazione delle Fontes Iuris Romani Anteiustiniani (FIRA) Studi preparatori I Leges, Torino, 2012, 625-641. Open Google Scholar
  608. G. Purpura, Il P. Giss. 40, I, in: Iuris Antiqui Historia 5 (2013) 73-85. Open Google Scholar
  609. A. Rabello, Jewish and Roman Jurisdiction, in: N. S. Hecht/B. S. Jackson/S. M. Passamaneck/D. Piattelli/A. Rabello (Hrsg.), An Introduction in the History and Sources of Jewish Law, Oxford, 1996. Open Google Scholar
  610. G. Radke, s. v. „Praeneste”, in: PWRE XXII (1954) 1549-1555. Open Google Scholar
  611. A. Raggi, Cittadinanza colonaria e cittadinanza romana, in: Colonie romane nel mondo greco a cura di G. Salmeri, A. Raggi, A. Baroni, Roma, 2004, 55-68. Open Google Scholar
  612. A. Raggi, Seleuco di Rhosos, Cittadinanza e privilegi nell’oriente greco in età tardo-repubblicana, Pisa-Roma, 2006. Open Google Scholar
  613. A. Raggi/P. Buongiorno (Hrsg.), Il „senatus consultum de Plarasensibus et Aphrodisiensibus“, Stuttgart, 2020. Open Google Scholar
  614. J. S. Rainbird, The Vigiles of Rome, Durham, 1976. Open Google Scholar
  615. J. M. Rainer, Zum Ursprung der extraordinaria cognitio, in: Festschrift W. Litewski, Krakau, 2004. Open Google Scholar
  616. J. M. Rainer, La jurisdictio a Roma e in periferia nel I e nel II sec. d. C, in: F. Milazzo (Hrsg.), Città e diritto privato nei primi due secoli dell’ impero, Napoli, 2010, 131-152 u. 168-169. Open Google Scholar
  617. J. M. Rainer, Der Untergang des Römischen Reiches und die Romanisten, in: FS für Alfons Bürge, hrsg. v. U. Babusiaux/P. Nobel/J. Platschek, Zürich-Basel-Genf, 2017, 523-536. Open Google Scholar
  618. J. M. Rainer, Das Römische Recht in Europa, Wien, 2020. Open Google Scholar
  619. E. Rawson, Fregellae: Fall and Survival, in: F. Coarelli/P. G. Monti, Fregellae: Le Fonti, La Storia, il Territorio, Roma, 1998, Open Google Scholar
  620. F. Reduzzi Merola, Le donne nei documenti della prassi campana, in: Index 40 (2012) 380-386. Open Google Scholar
  621. J. M. Reynolds, Aphrodisias and Rome, London, 1982. Open Google Scholar
  622. J. M. Reynolds/Ch. Roueché/G. Bodard, Inscriptions of Aphrodisias, London, 2007. Open Google Scholar
  623. S. Riccobono jr., Il Gmonon dell’ Idios Logos, Palermo, 1950. Open Google Scholar
  624. J. S. Richardson, The Tabula Contrebiensis. Roman Law in Spain in the Early First Century B. C., in: JRS 73 (1983) 33-41. Open Google Scholar
  625. J. S. Richardson, Les peregrini et l’idée d’ „Empire“ sous la République romaine, in: RHDFE 68 (1990) 147-154. Open Google Scholar
  626. W. Riess, Die Rede des Claudius über das Ius Honorum der Gallischen Notablen: Forschungsstand und Perspektiven, in: Revue des Études Anciennes (2003) 211-259. Open Google Scholar
  627. Chr. Rigs, The Oxford Handbook of Roman Egypt, Oxford-New York, 2012. Open Google Scholar
  628. R. Rilinger, Humiliores und Honestiores: Zu einer sozialen Dichotomie im Strafrecht der römischen Kaiserzeit, München, 1988. Open Google Scholar
  629. M. Riße (Hrsg.), Volubilis. Eine römische Stadt in Marokko von der Frühzeit bis in die islamische Periode, Mainz, 2001. Open Google Scholar
  630. A. Rizakis, The Achaian League, in: H. Beck/P. Funke, Federalism in Greek Antiquity, Cambridge, 2015, 118-131. Open Google Scholar
  631. M. Rocco, The reasons behind the Constitutio Antoniniana and its effects on the Roman military, in: Acta Classica Universitatis Scientiarum Debreceniensis 46 (2010) 131-146. Open Google Scholar
  632. J. Rodriguez Garrido, Iustum matrimonium e ius conubii. Las uniones matrimoniales y el derecho de los latinos, in: Gerión 36 (2018) 593-609. Open Google Scholar
  633. J.-D. Rodríguez Martín, Neu entdeckte Schriftspuren im Palimpsest des Gaius von Autun, In: SZ 130 (2013) 478–487. Open Google Scholar
  634. J. F. Rodriguez Neila, Los Balbos de Gades: las claves de su promoción social y politica en Roma, in: J. Rodriguez Neila/E. Melchior Gil, Poder central y autonomia municipal: la proyección publica de las elites romanas en Occidente, Cordoba, 2006, 131-184. Open Google Scholar
  635. S. T. Roselaar, The Concept of commercium in the Roman Republic, in: Phoenix 56 (2012) 381-413. Open Google Scholar
  636. S. T. Roselaar, The Concept of conubium in the Roman Republic, in: J. P. Du Plessis (Hrsg.), New Frontiers, Law and Society in the Roman World, Edinburgh, 2013, 102-122. Open Google Scholar
  637. S. T. Roselaar, Cicero and the Italians, Expansion of Empire, Creation of Law, in: P. J. Du Plessis, Cicero’s Laws, Rethinking Roman Law in the Late Republic, Cambridge, 2016, 146-151. Open Google Scholar
  638. A. Rosenberg, Der Staat der alten Italiker. Untersuchungen über die ursprüngliche Verfassung der Latiner, Osker und Etrusker, Berlin, 1913. Open Google Scholar
  639. A. Rosenberg, Die Entstehung des foedus Cassianum und des latinischen Rechts, in: Hermes 55 (1920) 337-363. Open Google Scholar
  640. L. Ross Taylor, The Voting Districts of the Roman Republic, Rom, 1960. Open Google Scholar
  641. L. Ross Taylor, Roman Voting Assemblies. From the Hannibalic War to the Dictatorship of Caesar, Ann Arbor, 1966. Open Google Scholar
  642. M. I. Rostovtzeff, La crise sociale et politique de l’Empire Romain au III s. ap. J.-C., in: Musée Belge 27 (1923) 233-242. Open Google Scholar
  643. G. Rotondi, Leges Publicae Popoli Romani: Elenco Cronologico con una Introduzione Sull’ Attività Legislativa del Comizi Romani, Milano, 1885. Open Google Scholar
  644. G. Rotondi, Leges publicae populi Romani, Milano, 1912. Open Google Scholar
  645. Ch. Roueché, The functions of the governor in Late Antiquity, in: Antiquité tardive 8 (1998) 31-36. Open Google Scholar
  646. Ch. Roueché, Rome, Asia and Aphrodisias in the Third Century, in: JRS 71 (2012) 103-120. Open Google Scholar
  647. M. M. Roxan, Roman Military Diploma I-V, London, 1978-2006 = RMD. Open Google Scholar
  648. M. M. Roxan, Women on the frontiers, in: V. A. Maxfield/M. J. Dobson, Roman frontier studies, Exeter, 1991, 462-467. Open Google Scholar
  649. H. Royden, The Tenure of Office of the Quinquennales in the Roman Professional Collegia, in: American Journal of Philology 110 (1989) 303-315. Open Google Scholar
  650. N. Roymans, Ethnic Identity and Imperial Power: The Batavians in early Roman Empire, Amsterdam, 2004. Open Google Scholar
  651. F. Russo, Sullo ius adipiscendae civitatis Romanae per magistratum nella lex Irnitana, in: Gerion 36/II (2018) 481-505. Open Google Scholar
  652. C. Russo Ruggeri, Ancora sul contenuto e sui destinatari della lex Claudia de sociis, in: SDHI 64 (1998) 203-227. Open Google Scholar
  653. E. Sachers, s. v. „Tabularium“, in PWRE IV A (1932) 1962-1969. Open Google Scholar
  654. D. B. Saddington, The Development of the Roman Auxiliary Forces from Augustus to Trajan, in: ANRW II/3 (1975) 176-201. Open Google Scholar
  655. D. B. Saddington, Classes, the Evolution of the Roman Imperial Fleets, in: P. Erdkamp (Hrsg.), A Companion to the Roman Army, Malden-Oxford, 2007, 201-217. Open Google Scholar
  656. G. Salmeri, Dio, Rome and the Civic Life of Asia Minor, in: S. Swain (Hrsg.), Dio Chrisostom: Politics, Letters and Philosophy, Oxford, 2000, 53-92. Open Google Scholar
  657. G. Salmeri/A. Raggi/A. Baroni (Hrsg.), Colonie romane nel mondo greco a cura di, Roma, 2004. Open Google Scholar
  658. E. T. Salmon, Notes on the Social War, in: TAPhA 89 (1958) 159-184. Open Google Scholar
  659. E. T. Salmon, The Roman Army and the Disintegration of the Roman Empire, in: Transactions of the Royal Society of Canada 3. Series sect. II 52 (1958) 43-57. Open Google Scholar
  660. E. T. Salmon, Roman Colonization under the Republic, London, 1969. Open Google Scholar
  661. E. T. Salmon, The Nemesis of Empire, Oxford, 1974. Open Google Scholar
  662. P. Sanchez, La clause d’ exception sur l’ octroi de la citoyenneté romaine dans les traités entre Rome et ses alliés (Cicéron pro Balbo § 32), in: Athenaeum 95 (2007) 215-270. Open Google Scholar
  663. P. Sanchez, Latini, id est foederati. Le statut juridique des colonies latines sous la République, in: Athenaeum 104 (2016) 50-83. Open Google Scholar
  664. P. Sanchez, L’“Isopoliteia“ chez Denys d’Halikarnasse: nouvelle interprétation, in: Chiron 46 (2016) 47-83. Open Google Scholar
  665. C. Sanchez/M. Ellart, Tabula Bantina, in: The Encyclopedia of Ancient History (2013) 6501-6503. Open Google Scholar
  666. E. Sander, Das Recht des römischen Soldaten, in: Rheinisches Museum für Philologie 101 (1959) 152-191. Open Google Scholar
  667. B. Santalucia (a cura di), Asconio Commento alle orazioni di Cicerone, Venezia, 2022. Open Google Scholar
  668. Chr. Sasse, Die Constitutio Antoniniana, Eine Untersuchung über den Umfang der Bürgerrechtsverleihung aufgrund des Papyrus Giessen 40 I, Wiesbaden, 1958. Open Google Scholar
  669. Ch. Saumagne, Le droit Latin et les cités Romaines sous l’ Empire, Paris, 1965. Open Google Scholar
  670. F. C. v. Savigny, Erklärung der L. 22 pr. ad municipalem (50.1.), in: Zeitschrift für geschichtliche Rechtswissenschaft, 9 (1838) 91-98. Open Google Scholar
  671. F. C. v. Savigny, Über die Entstehung und Fortbildung der Latinität als eines eigenen Standes im Römischen Staate, in: Vermischte Schriften I, Berlin, 1850. Open Google Scholar
  672. G. Schanz, Studien zur Geschichte und Theorie der Erbschaftssteuer, in: Finanzarchiv 17 (1900) 1-62. Open Google Scholar
  673. Ph. Scheibelreiter/N. Rafetseder, Neue Überlegungen zu Rechtsquellen der Provinz Noricum: Eine rechtshistorische Perspektive auf die Gesetzesfragmente aus Lauriacum, in SZ 138 (2021) 1-82. Open Google Scholar
  674. W. Scheidel, Measuring Sex, Age and Death in the Roman Empire. Explorations in Ancient Demography, Ann Arbor, 1996. Open Google Scholar
  675. W. Scheidel (Hrsg.), Debating Roman Demography, Leiden-Boston-Köln, 2001. Open Google Scholar
  676. M. J. Schermaier, Bona fides im Römischen Vertragsrecht, in: L. Garofalo (Hrsg.), Atti Burdese III, Padova, 2001, 387-416. Open Google Scholar
  677. U. Schillinger-Häfele, Claudius und Tacitus über die Aufnahme von Galliern in den Senat, in: Historia 14 (1965) 443-454. Open Google Scholar
  678. O. Schipp, Der weströmische Kolonat von Konstantin bis zu den Karolingern (332 bis 861), Hamburg, 2009. Open Google Scholar
  679. O. Schipp, Römer und Barbaren. Fremde in der Spätantike und im Frühmittelalter, in: A. Coşkun,/L. Raphael (Hrsg.), Fremd und rechtlos? Zugehörigkeitsrechte Fremder von der Antike bis zur Gegenwart, Köln, 2014, 121-151. Open Google Scholar
  680. Chr. Schmetterer, Die rechtliche Stellung der römischen Soldaten im Prinzipat, Wiesbaden, 2012. Open Google Scholar
  681. C. Schmieder, Pro Archia poeta, Verteidigung für den Dichter Archias, Berlin, 2010. Open Google Scholar
  682. R. Scholl, Freilassung unter Freunden im römischen Ägypten, in: H. Bellen/H. Heinen, Fünfzig Jahre Forschungen zur Antiken Sklaverei an der Mainzer Akademie 1950-2000, Stuttgart, 2001, 159-169. Open Google Scholar
  683. P. Scholz, Der Hellenismus, Der Hof und die Welt, München, 2015. Open Google Scholar
  684. E. Schönbauer, Reichsrecht gegen Volksrecht? Studien über die Bedeutung der Constitutio Antoniniana für die Römische Rechtsentwicklung, in SZ 51 (1931) 277-335. Open Google Scholar
  685. E. Schönbauer, Reichsrecht, Volksrecht und Provinzialrecht. Studien über die Bedeutung der Constitutio Antoniniana für die Römische Rechtsentwicklung, in: SZ 57 (1937) 309-355. Open Google Scholar
  686. E. Schönbauer, Das Römische Recht nach 212 in ausschließlicher Geltung? in: Anzeiger Österreichische Akademie d. Wissenschaften 86 (1949) 369-389.E. Schönbauer, Municipium, Worterklärung und rechtliche Bedeutung, in: Akademie der Wissenschaften, Anzeiger der Philosophisch-Historischen Klasse (1949) 541-563. Open Google Scholar
  687. E. Schönbauer, Munizipien und Doppelbürgerschaft im Römerreiche, in: Iura 1 (1950) 124-149. Open Google Scholar
  688. E. Schönbauer, Die Rechtsordnung des Römischen Lauriacum, in: Anzeiger der ÖAW Philosophisch-Historische Klasse 95, Jahrgang 1958, 298-322. Open Google Scholar
  689. E. Schönbauer, Personalitätsprinzip und Privatrechtsordnung, in: Anzeiger der österreichischen Akademie d. Wissenschaften (1960) 182-210. Open Google Scholar
  690. E. Schönbauer, Drei interessante Inschriften aus Ephesos, in: Iura 16 (1965) 105-115. Open Google Scholar
  691. F. Schulz, Geschichte der Römischen Rechtswissenschaft, Weimar, 1961, Open Google Scholar
  692. E. Schwartz, Cassius 40, in PWRE III/2 (1899) 1684-1722; Open Google Scholar
  693. A. Schwegler, Römische Geschichte, Zweiter Band, Römische Geschichte im Zeitalter des Kampfs der Stände, Tübingen, 1856. Open Google Scholar
  694. R. Scuderi, Significato politico delle magistrature nelle città italiche del I secolo av. Cristo, in: Athenaeum 67 (1989) 117-138. Open Google Scholar
  695. E. Seckel/W. Schubart, Der Gnomon des Idios Logos, Berlin, 1919. Open Google Scholar
  696. O. Seeck, s. v. „colonatus”, in: PWRE IV/1, Stuttgart, 1900, 483-510. Open Google Scholar
  697. G. Segrè, L’ editto di Caracalla relativo alla concessione della cittadinanza romana e sul papiro Giessen 40 I, in: Studi Perozzi, Palermo, 1925, 139-218. Open Google Scholar
  698. F. Serrao, Appunti sui „patroni“ e sulla legittimazione attiva all’ accusa nei processi „repetundarum“, in: Studi De Francisci II, Milano, 1954, 490ff. Open Google Scholar
  699. F. Serrao, La „Iurisdictio“ del pretore peregrino, Milano, 1954. Open Google Scholar
  700. W. Seston, La lex Julia de 90 av. J.-C. et l’intégration des italiens dans la citoyenneté Romaine, in: W. Seston, Scripta varia, Rome, 1980, 19-32. Open Google Scholar
  701. W. Seston/M. Euzennat, La citoyenneté Romaine au temps de Marc Aurel et de Commode d’après la Tabula Banasitana, in: CRAI 105 (1961) 468-490. Open Google Scholar
  702. W. Seston/M. Euzennat, Un dossier de la chancellerie romaine: La Tabula Banasitana. Etude de diplomatique, in: Comptes rendus des séances de l’Académie des Inscriptions et Belles Lettres (1971) 468-490. Open Google Scholar
  703. A. N. Sherwin-White, The Extortion Procedure Again, in: JRS 42 (1952) 43-55. Open Google Scholar
  704. A. N. Sherwin-White, Racial Prejudice in Imperial Rome, Cambridge, 1967. Open Google Scholar
  705. A. N. Sherwin-White, The Date of the Lex Repetundarum and its Consequences, in: JRS 62 (1972) 83-99. Open Google Scholar
  706. A. N. Sherwin-White, The Roman Citizenship. A Survey of its Development into a World Franchise, in: ANRW I/2, Berlin, 1972. Open Google Scholar
  707. A. N. Sherwin-White, The Lex Repetundarum and the Political Ideas of Gaius Gracchus, in: JRS 72 (1982) 18-31 Open Google Scholar
  708. A. N. Sherwin-White, The Roman Citizenship, 2. Aufl., Oxford, 1973. Open Google Scholar
  709. A. N. Sherwin-White, The Tabula of Banasa and the Constitutio Antoniniana, in: JRS 63 (1973) 86-98. Open Google Scholar
  710. B. Simons, Cassius Dio und die Römische Republik, Beiträge zur Altertumskunde 273, Berlin/New York, 2009. Open Google Scholar
  711. A. J. B. Sirks, Informal Manumission and the lex Junia, in: RIDA 28 (1981) 247-276. Open Google Scholar
  712. A. J. B. Sirks, The lex Junia and the effects of Informal Manumission and Iteration, in RIDA 30 (1983) 211-292. Open Google Scholar
  713. S. Sisani, Latinità non latina: lo ius Latii come strumento di integrazione delle comunità provinciali in età repubblicana, in: Gerion 36 (2018) 331-378. Open Google Scholar
  714. H. Sivan, On Foederati, Hospitalitas and the Settlement of the Goths in A. D. 418, in: AJPh 108 (1987) 759-772. Open Google Scholar
  715. M. Slusser, Gregor der Wundertäter, in: Theologische Realenzyklpädie 14, (1985) 188-191. Open Google Scholar
  716. R. Sohm, Institutionen, Geschichte und System des römischen Privatrechts, 14. Aufl., Leipzig, Open Google Scholar
  717. A. Söllner, Bona fides-Guter Glaube, in: SZ 122 (2005) 1-61. Open Google Scholar
  718. M. Sommer, Römische Geschichte. Von den Anfängen bis zum Untergang, Stuttgart, 2021. Open Google Scholar
  719. C. Soraci, Diritto latino, cittadinanza romana e municipalizzazione: trasformazioni graduali e progressive in Sicilia tra Cesare e Augusto, in: Dialogues d’Histoire Ancienne 44 (2018) 37-58. Open Google Scholar
  720. T. Spagnuolo Vigorita, Cittadini e sudditi tra II e III secolo, in: Storia di Roma III/1, Torino, 1993. 5-50. Open Google Scholar
  721. T. Spagnuolo Vigorita, Città e Impero, Napoli, 1996. Open Google Scholar
  722. J. Spaul, Ala, The Auxilia Cavalry Units of the Prediocletianic Imperial Roman Army, Andover, 1994. Open Google Scholar
  723. J. Spaul, Cohors 2, The evidence for and of a short history of the auxiliary infantry units of the Imperial Roman Army, Oxford, 2000. Open Google Scholar
  724. M. P. Speidel, Die equites singulares Augusti. Begleittruppe der römischen Kaiser des zweiten und dritten Jahrhunderts, Bonn, 1965. Open Google Scholar
  725. M. A. Speidel, Sold und Wirtschaftslage der Römischen Soldaten, in: Kaiser, Heer und Gesellschaft in der Römischen Kaiserzeit - Gedenkschrift für E. Birley, Hrsg. v. G. Alföldy/B. Dobson/W. Eck, Stuttgart, 1999, 65-94. Open Google Scholar
  726. M. A. Speidel, Kaiserliche Privilegien, Urkunden und die „Militäranarchie“ des Zeitalters der „Soldatenkaiser“, Einige Beobachtungen, in: U. Babusiaux/A. Kolb, Das Recht der „Soldatenkaiser“, Rechtliche Stabilität in Zeiten politischen Umbruchs? Berlin, 2015, 46-64. Open Google Scholar
  727. Th. Spitzl, Lex Municipii Malacitani, München, 1984. Open Google Scholar
  728. A. Stefan, The Case of Multiple Citizenship Holders in the Graeco-Roman East, in: L. Cecchet/A. Busetto, Citizens in the Graeco-Roman World: Aspects of Citizenship from the Archaic Period to AD 212, Leiden, 2017, 110-131. Open Google Scholar
  729. A. Steinwenter, s. v. „Ius Latii“, in: PWRE X/1 (1918) 1260-1278. Open Google Scholar
  730. A. Steinwenter, s. v. „Latini Iuniani“, in: PWRE XII/1 (1924) 910-924. Open Google Scholar
  731. F. Stella Maranca, Intorno alla „lex Iulia de vicensima hereditatium”, in: Rendiconti Accademia Lincei XXXIII (1924) 263-286. Open Google Scholar
  732. R. Stichweh, Inklusion und Exklusion - Studien zur Gesellschaftstheorie, 2. Aufl., Bielefeld, 2016. Open Google Scholar
  733. F. Sturm, Rezension von H. J. Wolff, Das Problem der Konkurrenz von Rechtsordnungen in der Antike, in: IURA 31 (1980). Open Google Scholar
  734. F. Sturm, Ius gentium. Imperialistische Schönfärberei römischer Juristen, in: K. Muscheler, Römische Jurisprudenz - Dogmatik, Überlieferung, Rezeption, FS D. Liebs zum 75. Geburtstag, Berlin, 2011, 663-669. Open Google Scholar
  735. J. Stroux, Die Constitutio Antoniniana, in: Philologus 88 (1933) 272-295. Open Google Scholar
  736. J. Stroux/L. Wenger, Die Augustus-Inschrift auf dem Marktplatz von Kyrene, in: Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Phil. Hist. Klasse 34, 2 (1928) 1-145. Open Google Scholar
  737. R. Syme, The Provincial at Rome and Rome and the Balkans 80 B.C-A. D 14, Liverpool, 1999. Open Google Scholar
  738. I. Syvanne, Caracalla, A military Biography, Barnsly, 2017. Open Google Scholar
  739. W. Szaivert/R. Wolters, Löhne, Preise, Werte. Quellen zur Römischen Geldwirtschaft, Darmstadt, 2005. Open Google Scholar
  740. E. Szántó, Das griechische Bürgerrecht, Freiburg, 1892. Open Google Scholar
  741. M. Talamanca, Menandro di Laodicea e la Constitutio Antoniniana, in: Studi Volterra V, Milano, 1971, 433-560. Open Google Scholar
  742. M. Talamanca (Hrsg.), Lineamenti di Storia del diritto romano, 2. Aufl., Milano, 1989. Open Google Scholar
  743. M. Talamanca, I mutamenti della cittadinanza, in: Mélanges de l’école Francaise de Rome (1991) 703-733. Open Google Scholar
  744. M. Talamanca, Particolarismo normativo ed unità della cultura giuridica nell’ esperienza romana, in: diritto generale e diritti particolari nell’esperienza storica, Atti del congresso internazionale della società italiana di storia del diritto, Torino, 19. bis 21. November 1998, Roma, 2001. Open Google Scholar
  745. M. Talamanca, La bona fides nei giuristi romani: „Leerformeln” e valori dell’ordinamento, in: L. Garofalo, Atti Burdese IV, Padova, 2001, 1-312. Open Google Scholar
  746. M. Talamanca, Aulo Gellio ed i municipes. Per un ‘esegesi di noctes atticae 16, 13, in: L. Capogrossi Colognesi/E. Gabba (Hrsg.), Gli statuti municipali, Pavia, 2006, 443-513 Open Google Scholar
  747. M. Tarpin, Strangers in Paradise, Latins (and some other non-Romans) in colonial context: a short history of territorial complexity, in: T. Stek/J. Pelgrom, Roman Republican Colonization. New Perspective from Archeology and Ancient History, Roma, 2014, 160-192 Open Google Scholar
  748. R. Taubenschlag, Die Römischen Behörden und das Volksrecht vor und nach der Constitutio Antoniniana, in: SZ 69 (1952) 102-127. Open Google Scholar
  749. R. Taubenschlag, Geschichte der Rezeption des Römischen Privatrechts in Aegypten, in: Studi P. Bonfante I, Milano, 1930, 369-440. Open Google Scholar
  750. L. Teutsch, Das Städtewesen in Nordafrika in der Zeit von C. Gracchus bis zum Tode des Kaisers Augustus, Berlin, 1962. Open Google Scholar
  751. Y. Thomas, „Origine“ et „commune patrie“ Etude de droit public Romain (89 av. J. C. - 212 ap. J. C., Rome, 1996. Open Google Scholar
  752. L. Thommen, Das Volkstribunat der späten Römischen Republik (= Historia Einzelschriften 59), Stuttgart, 1989. Open Google Scholar
  753. G. Thür, The dediticii in P. Giss. 40 I 7-9, in: Symposion 2019 = Akten der Gesellschaft für griechische und hellenistische Rechtsgeschichte 28 (2021), Wien, 2021, 501-516. Open Google Scholar
  754. G. Tibiletti, La politica delle colonie e città latine nella guerra sociale, Milano, 1953. Open Google Scholar
  755. G. Tibiletti, Latini e Ceriti, in: Studi giuridici e sociali in memoria di E. Vanoni, Pavia, 1961, 239-249. Open Google Scholar
  756. C. Tomulescu, Das nexum bei Cicero, in: Iura 17 (1966) 39-113. Open Google Scholar
  757. M. Torelli, Lavinio e Roma. Riti iniziatici e matrimonio fra archeologia e storia, Roma, 1984. Open Google Scholar
  758. A. Torrent, La constitutio Antoniniana, reflexiones sobre el Papiro Giessen 40 I, Madrid, 2012. Open Google Scholar
  759. G. Traina, I Greci e i Romani ci salveranno dalla barbarie, Bari, 2023. Open Google Scholar
  760. S. Treggiari, Roman Freedman during the late Republic, Oxford, 1969. Open Google Scholar
  761. J. v. Ungern-Sternberg, Capua im Zweiten Punischen Krieg. Untersuchungen zur Römischen Annalistik, München, 1975. Open Google Scholar
  762. G. Valditara, Civis Romanus sum, Torino, 2018. Open Google Scholar
  763. A. Valiño, Ciudadania y Latinidad en la Romanización de Hispania, in: B. Periñan Gomez, Derecho, personas y ciudadania, una experiencia juridica comparada, Madrid-Barcelona-Buenos Aires, 2010, 57-89. Open Google Scholar
  764. F. Vallocchia, „Ius migrandi?” Migrazioni latine e cittadinanza romana, in: Index 46 (2018) 698-705. Open Google Scholar
  765. A. Valvo, I diplomi militari e la Constitutio Antoniniana, in: A. Donati/G. Poma (Hrsg.), L’officina epigrafica romana, In ricordo di Gianfranco Susini, Faenza, 2012, 533-546. Open Google Scholar
  766. C. A. v. Vangerow, Über die Latini Iuniani, Marburg, 1833. Open Google Scholar
  767. C. Venturini, Studi sul crimen repetundarum nell età repubblicana, Milano, 1979. Open Google Scholar
  768. C. Venturini, Latini facti, peregrini, civitas: note sulla normativa adrianea, in: BIDR 98 (1995) 219-242. Open Google Scholar
  769. C. Venturini, „Virtute adipisci civitatem“, Note in margine all’Orazione Pro L. Cornelio Balbo, in: Nova Tellus 28 (2010) 161-177. Open Google Scholar
  770. H. Vetters, s. v. „Virunum”, in: PWRE IX A/1 (1961) 244-309. Open Google Scholar
  771. G. Viarengo, L’excusatio tutelae nell’ età del Principato, Torino, 1996. Open Google Scholar
  772. F. Vittinghoff, Römische Kolonisation und Bürgerrechtspolitik unter Caesar und Augustus, Mainz, 1951. Open Google Scholar
  773. F. Vittinghoff, Römische Stadtrechtsformen in der Kaiserzeit, in SZ 68 (1951) 435-487. Open Google Scholar
  774. F. Vittinghoff, Zur Rede der Kaisers Claudius über die Aufnahme von „Galliern” in den Römischen Senat, in: Hermes 82 (1954) 348-371. Open Google Scholar
  775. J. Vogt, Bevölkerungsrückgang im Römischen Kaiserreich? in: Vergangenheit und Gegenwart 25 (1935), 653-668. Open Google Scholar
  776. M. Voigt, Das jus naturale, aequum et bonum und jus gentium der Römer, II, Leipzig, 1858, 204f. Open Google Scholar
  777. E. Volterra, La nozione giuridica di conubium, in Studi Albertario II, Milano, 1950, 348-384. Open Google Scholar
  778. E. Volterra, Iniustum matrimonium, in: Studi Scherillo II, Milano, 1972, 441-470. Open Google Scholar
  779. K. Vretska/H. Vretska, M. Tullius Cicero, Pro Archia poeta. Ein Zeugnis für den Kampf des Geistes um seine Anerkennung. Darmstadt, 1979. Open Google Scholar
  780. E. Walde, Aguntum, in: Šašel Kos/P. Scherrer, The Autonomous Towns of Noricum and Pannonia - Die autonomen Städte in Noricum und Pannonien, Ljubljana, 2002, 149-164. Open Google Scholar
  781. W. Waldstein, Operae libertorum, Untersuchungen zur Dienstpflicht freigelassener Sklaven, Stuttgart, 1986. Open Google Scholar
  782. W. Waldstein, Zum Problem der vera philosophia bei Ulpian, in: Collacio Iuris Romani Études dédiés à Hans Ankum, Amsterdam, 1995, 607-617. Open Google Scholar
  783. W. Waldstein/J. M. Rainer, Römische Rechtsgeschichte, 11. Aufl., München, 2014. Open Google Scholar
  784. A. Wallace-Hadrill, Imperial Rome, a city of immigrants, in: Acta ad archeologiam et atrium historiam pertinentia, 29 (2017) 53-72. Open Google Scholar
  785. P. R. C. Weaver, Where have all the Junian Latins gone? Nomenclature and Status in the Early Empire, in: Chiron 20 (1990) 275-305. Open Google Scholar
  786. P. R. C. Weaver, Children of Junian Latins, in: P. Rawson/P. Weaver, The Roman Family in Italy. Status Sentiment Space, Oxford, 1999, 55-72. Open Google Scholar
  787. E. Weber, Zur Rechtsstellung der Zivilstadt von Lauriacum, in: R. Zinnhobler (Hrsg.), Lorch in der Geschichte, Linz, 1981, 37-56. Open Google Scholar
  788. E. Weber, Eine Reminiszenz an die lex Plautia Papiria im Papyrus Giessen I 40, in: Tyche 24 (2009) 153-164. Open Google Scholar
  789. M. Weber, Wirtschaft und Gesellschaft, 1922, 5. Aufl., Tübingen, 1972. Open Google Scholar
  790. M. Weber, Die römische Agrargeschichte in ihrer Bedeutung für das Staats- und Privatrecht (1891), Neudruck: Tübingen, 1988. Open Google Scholar
  791. G. Webster, The Roman Imperial Army in the First and Second Centuries AD, Norman, 1998. Open Google Scholar
  792. R. Wedenig, Epigraphische Quellen zur städtischen Administration in Noricum, Klagenfurt, 1997. Open Google Scholar
  793. S. Weinstock, s. v. „Tibur“, in: PWRE VI A, 1 (1936) 816 -841. Open Google Scholar
  794. E. Weiss, Studien zu den Römischen Rechtsquellen, Leipzig, 1914. Open Google Scholar
  795. E. Weiss, s. v. „Lex Minicia“, in: PWRE 12/2 (1925) 2399. Open Google Scholar
  796. P. Weiss, Die vorbildliche Kaiserehe. Zwei Senatsbeschlüsse beim Tod der älteren und der jüngeren Faustina, neue Paradigmen und die Herausbildung des antoninischen Prinzipats, in: Chiron 38 (2008) 1-45. Open Google Scholar
  797. G. Wesener, s. v. „Vicesima hereditatium”, in PWRE VIII A/2 (1958) 2471-2477. Open Google Scholar
  798. F. Wieacker, Römische Rechtsgeschichte, 1. Abschnitt: Einleitung, Quellenkunde, Frühzeit und Republik, München, 1988. Open Google Scholar
  799. A. Wilhelm, Die Constitutio Antoniniana, in: American Journal of Archeology 38 (1934) 178-181. Open Google Scholar
  800. A. Wilinski, Zur Frage von Latinern e lege Aelia Sentia, in: SZ 80 (1963) 378-391. Open Google Scholar
  801. P. Willems, Les Antiquités romaines envisagées au point de vue des institutions politiques, Louvain, 1870. Open Google Scholar
  802. P. Willems, Le droit public romain, Paris-Louvain, 1888. Open Google Scholar
  803. Ch. Wirszubski, Libertas als politische Idee in der späten Republik und dem frühen Prinzipat, Darmstadt, 1967. Open Google Scholar
  804. T. P. Wiseman, New Men in the Roman Senat 139 B. C. - 14 A. D., Oxford, 1971. Open Google Scholar
  805. J. G. Wolf, Die manumissio vindicta und der Freiheitsprozess, in: O. Behrends/M. Diesselhorst (Hrsg.), Libertas. Grundrechtliche und rechtsstaatliche Gewährungen in Antike und Gegenwart, Ebelsbach, 1991, 61-96. Open Google Scholar
  806. J. G. Wolf, Die Lex Irnitana: ein Römisches Stadtrecht aus Spanien, Darmstadt, 2011. Open Google Scholar
  807. J. G. Wolf, In iure cessio und manumissio vindicta, in: FS Ch. Krampe, Berlin, 2013, 368-402. Open Google Scholar
  808. J. G. Wolf, In mancipio esse, in: J. G. Wolf, Recht im frühen Rom, Gesammelte Aufsätze, Berlin, 2015, 157-166. Open Google Scholar
  809. H. Wolff, Die Constitutio Antoniniana und Papyrus Gissensis 40 I, Köln, 1976. Open Google Scholar
  810. H. Wolff, Zu den Bürgerrechtsverleihungen an Kinder von Auxiliaren und Legionaren, in: Chiron 4 (1976) 479-510. Open Google Scholar
  811. H. Wolff, Rezension zu G. Luraschi, Foedus, in: SZ 102 (1985) 549-564. Open Google Scholar
  812. H. Wolff, Die Entwicklung der Veteranenprivilegien vom Beginn des ersten Jahrhunderts v. Chr. bis auf Konstantin d. Gr., in: W. Eck/H. Wolff (Hrsg., Heer und Integrationspolitik, Die Römischen Militärdiplome als historische Quelle, Köln-Wien, 1986, 44-115. Open Google Scholar
  813. H. Wolff, Das römische Bürgerrecht nach den Militärdiplomen, in: M. A. Speidel/H. Lieb (Hrsg.), Militärdiplome. Die Forschungsbeiträge der Berner Gespräche von 2004, Stuttgart, 2007, 345-372. Open Google Scholar
  814. H. J. Wolff, Das Problem der Konkurrenz von Rechtsordnungen in der Antike, in: Sitzungsberichte der Heidelberger Akademie der Wissenschaften, Philosophisch/Historische Klasse, Jg. 1979, Abh. 5, Heidelberg, 1979. Open Google Scholar
  815. H. J. Wolff, Römisches Provinzialrecht in der Provinz Arabia, in: ANRW II 13 (1980) 804f. Open Google Scholar
  816. H. Wolfram, Das Reich und die Germanen, Berlin, 1990. Open Google Scholar
  817. H. Wolfram, Geschichte der Goten, 3. Aufl., München, 1990. Open Google Scholar
  818. H. Wolfram, Die Goten, 5. Aufl., München, 2009, 226; W. Pohl, Die Völkerwanderung, 2. Aufl., Stuttgart, 2005. Open Google Scholar
  819. H. Wolfram, Das Römerreich und seine Germanen, Wien/Köln/Weimar, 2018. Open Google Scholar
  820. F. Wulff Alonso/P. Lopez Barja de Quiroga, La fundación de Carteya y la manumissio censu, in: Latomus 56 (1997) 83-93. Open Google Scholar
  821. A. Zack, Studien zum „Römischen Völkerrecht“. Kriegserklärung, Kriegsbeschluss, Beeidigung und Ratifikation zwischenstaatlicher Verträge, Internationale Freundschaft und Feindschaft während der Römischen Republik bis zum Beginn des Prinzipats, Göttingen, 2001. Open Google Scholar
  822. A. Zack, Forschungen über die rechtlichen Grundlagen der römischen Außenbeziehungen während der Republik bis zum Beginn des Prinzipats. II. Teil: Fragen an Varro de lingua Latina 5, 33: die augurale Ordnung des Raumes, in: Göttinger Forum für Altertumswissenschaft 15 (2012) 61-128. Open Google Scholar
  823. A. Zack, Forschungen über die rechtlichen Grundlagen der Römischen Außenbeziehungen während der Republik und des Prinzipats IV, Teil: b, Der Unterschied zwischen den civitates foederatae und den civitates liberae. Der Personenstand einer Bürgerschaft und der Gemeindestatus, in: Göttinger Forum für Altertumswissenschaft 17 (2014) 131-180. Open Google Scholar
  824. M. Zahrnt, Latium maius und Munizipalstatus, in: Gighthis und Thisiduo in der Africa Proconsularis, in: ZPE 79 (1989) 177-180. Open Google Scholar
  825. G. Zecchini, Plinio il vecchio e la lex Flavia municipalis, in: Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik 84 (1990) 139-146. Open Google Scholar
  826. K.- H. Ziegler. Das Völkerrecht der Römischen Republik, in: ANRW I 2 (1974) 68-114. Open Google Scholar

Similar publications

from the topics "General Foundations of Law & Legal History", "Law General, Comprehensive Works and Collections"
Cover of book: Die Rolle des Gerichts im Rahmen des Prozessvergleichs
Book Titles No access
Adomas Jankauskis
Die Rolle des Gerichts im Rahmen des Prozessvergleichs
Cover of book: Kostenübersichtstabellen
Book Titles No access
Manfred Schmeckenbecher, Karin Scheungrab
Kostenübersichtstabellen
Cover of book: Taschen-Definitionen
Educational Book No access
Nomos Verlag
Taschen-Definitionen
Cover of book: aluaces
Book Titles No access
Tim Knoche
aluaces